Οι Πατέρες πόνεσαν

Κάτι που δεν σκεπτόμαστε συχνά: Το ότι οι Πατέρες και οι άγιοι πόνεσαν στη ζωή τους. Βασανίστηκαν από θλίψεις και αρρώστιες οδυνηρές. Έφθασαν σε στιγμές που ο πόνος επλήθυνε μέσα τους και γύρω τους.

Να, τρία χαρακτηριστικά παραδείγματα από τους τρεις μεγάλους Πατέρες και αγίους της Εκκλησίας μας: Τον Ιωάννη Χρυσόστομο, τον Γρηγόριο Θεολόγο και τον Μέγα Βασίλειο.

Γράφει ο τελευταίος στον φίλο του αρχίατρο Μελέτιο τα εξής:

«Με εμπόδισαν να σου γράψω οι πολλές μου ασχολίες. Αλλά εκτός αυτού πυρετοί συνεχείς και λάβροι εξασθένησαν τόσο το σώμα μου και το αδυνάτισαν σε τέτοιο βαθμό, ώστε να νομίζω ότι εγώ ο ίδιος είμαι λεπτότερος από τον εαυτό μου. Έπειτα με βρήκαν άλλοι πυρετοί, περιοδικοί, που επανελήφθησαν είκοσι φορές. Έτσι τώρα που γλύτωσα πλέον από όλα αυτά, αισθάνομαι τόσο εξαντλημένος και αδύνατος, όπως ένας ιστός αράχνης. Γι᾽ αυτό και δεν μπορώ να περπατήσω. Το παραμικρό ρεύμα αέρος μου προκαλεί περισσότερη ανωμαλία από ό,τι η τρικυμία στους πλέοντας. Είμαι αναγκασμένος να μένω συνεχώς στο δωμάτιο, κλεισμένος. Και να περιμένω την άνοιξη, αν φυσικά μπορέσω να ζήσω ως την άνοιξη και δεν με συντρίψη ή αρρώστια που φωλιάζει στα σπλάχνα μου. Εάν με διασώση ο Κύριος, θα σπεύσω να σε συναντήσω και να σε αγκαλιάσω με όλη μου την καρδιά. Μόνο προσεύχου η ζωή μου να τακτοποιηθή σύμφωνα με εκείνο, που είναι καλύτερο για την ψυχή μου».

Και αυτό δεν είναι το μόνο γράμμα, στο οποίο ο Μ. Βασίλειος μας αφήνει να υποπτευθούμε πόσο υπέφερε. Είναι και πολλά άλλα παρόμοια.

Το ίδιο ισχύει και για τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο. Γράφει από την εξορία του στην διακόνισσα Ολυμπιάδα στην Κωνσταντινούπολη:

«Ο φετεινός χειμώνας ήταν σφοδρότερος του συνήθους με αποτέλεσμα να επιδεινώση και την ασθένεια του στομάχου μου. Δύο μήνες έζησα σχεδόν σαν νεκρός και χειρότερα από νεκρός. Διότι επί τέλους ο νεκρός δεν αισθάνεται τον πόνο. Ενώ εγώ ζούσα τόσο μόνον, ώστε να νιώθω όλα τα δεινά που με περικύκλωναν, χωρίς όμως να μπορώ να κάνω τίποτα για να τα αποφύγω. Όλα μου φαίνονταν σκοτεινά ακόμη και την ημέρα και το πρωί. Το μεσημέρι μου φαινόταν νύχτα… Καθηλωμένος στο κρεβάτι, δεν ήμουν σε θέση να κάνω τίποτα για να διώξω την φοβερή παγωνιά. Το κρύο έμπαινε δριμύ από παντού. Έφραξα όλες τις σχισμές και τις χαραμάδες του δωματίου μου – μάλλον της καλύβας μου. Έριξα επάνω μου όσα ρούχα είχα και δεν είχα, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Όσες φορές επεχείρησα να ανάψω λίγη φωτιά ο καπνός με έπνιγε. Έπαθα ό,τι χειρότερο μπορεί κανείς να φαντασθή, υποφέροντας συνεχώς από κεφαλαλγία, ανορεξία και αδιάκοπη αϋπνία».

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος είναι ακόμη πιο εκφραστικός μέσα στην μεγάλη θλίψη του. Σ᾽ ένα γράμμα του στον ρήτορα Ευδόξιο, περιγράφει την κατάστασή του με έναν τρόπο τόσο συγκινητικό:

«Ερωτάς τι γίνομαι και πως πάνε τα πράγματα: Είναι δυστυχώς πολύ άσχημα. Είμαι πικραμένος πολύ. Δεν έχω πια τον Βασίλειο. Δεν έχω τον Καισάριο. Ο θάνατος μου πήρε και τον πνευματικό και τον κατά σάρκα αδελφό. Μαζί με τον Δαυῒδ ψάλλω θλιμμένος: «Ο Πατήρ μου καί ή μήτηρ μου εγκατέλιπόν με». Η σωματική μου υγεία είναι σε κακή κατάσταση. Τά γηρατειά βαραίνουν επάνω μου. Είμαι βυθισμένος σε ένα πλήθος φροντίδων. Τά πράγματα είναι άσχημα. Οι φίλοι έχουν χαθή. Τά της Εκκλησίας είναι αποίμαντα. Χάθηκε το καλό. Θρασύ το κακό. Ο πλούς έν νυκτί, πυρσός ουδαμού, Χριστός καθεύδει…  Μία μοι των κακων λύσις, ό θάνατος…».

Όταν ακούμε για τους μεγάλους Πατέρες της Εκκλησίας, όταν αντικρίζουμε τα πρόσωπά τους ιλαρά και γαλήνια στις εικόνες των ναών ή του σπιτιού μας, μη φαντασθούμε ότι υπήρξαν άνθρωποι, πού πέρασαν μία ήσυχη κι ευτυχισμένη –ανθρώπινα ευτυχισμένη- ζωή. Να σκεπτώμαστε ότι βασανίστηκαν πολύ. Ότι η ζωή τους μέσα στον κόσμο ήταν γεμάτη πόνο, αρρώστιες, απογοητεύσεις. Γι᾽ αυτό και έχουν αξία τα όσα μας είπαν. Γι᾽ αυτό μπορούν να είναι Πατέρες μας και Διδάσκαλοί μας και μέσα στον πόνο. Έγραφε χαρακτηριστικά ό άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, σ᾽ ένα γράμμα του στον φίλο του Φιλάγριο:

«Πονώ για την αρρώστια μου, αλλά και χαίρω. Χαίρω όχι γιατί πονώ, αλλά γιατί μπορώ να είμαι διδάσκαλος υπομονής και καρτερίας στους άλλους… Μέσα στα βάσανά μου κερδίζω την υπομονή και την διάθεση ευχαριστίας προς τον Θεό… Τον ευχαριστώ για τις αρρώστιες μου, όπως και για τα ευχάριστα της ζωής μου…»

Αυτοί ήσαν οι Πατέρες της Εκκλησίας. Με το φωτεινό τους παράδειγμα, δοκιμασμένο και εξαγιασμένο μέσα στο καμίνι του πόνου και των θλίψεων, με την αγωνιστική και πολυκύμαντη ζωή τους, με την αγιότητά τους, δείχνουν και σε μας σήμερα τον δρόμο που αναδεικνύει τον άνθρωπο νικητή στον στίβο της ζωής. Εθελόθυτα θύματα στον βωμό του καθήκοντος έκαναν τον πλανήτη μας να αρωματισθή από το ευωδιαστό θυμίαμα της αγίας ζωής τους.

Περιοδικό «Ζωή» τεύχος 4179/2009