Ιερά Μητρόπολις Γορτύνης και Αρκαδίας
Αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί
Βρισκόμαστε ήδη στην περίοδο της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Περίοδος αύξησης του πνευματικού αγώνα των πιστών.
Με την είσοδο του Τριωδίου, η Εκκλησία άρχισε να προετοιμάζει για την υποδοχή της , με κατάληξη βέβαια την Εορτή της Ανάστασης.
Η Ανάσταση, στην Ορθόδοξη Πνευματικότητα και ζωή, ως το κέντρο αναφοράς των Ορθοδόξων, είναι το πολυπόθητο σημείο που ζητούν να φθάσουν, οι πιστοί, αλλά δεν έρχεται, χωρίς να διέλθουν από αγώνες, από την ανάβαση του φρικτού Γολγοθά, του καθ΄ ενός, γεμάτος από κόπο, πόνο, νηστεία, θυσίες και εναγώνιες προσευχές.
Στην σημερινή περικοπή μάλιστα, προβάλουν πολύ χαρακτηριστικά μερικές από τις προϋποθέσεις αυτού του πνευματικού αγώνα.
Η Λειτουργική πράξη της Εκκλησίας, διάλεξε την περικοπή αυτή, για να βοηθήσει με τον λόγο του Χριστού, την πνευματική ενίσχυση των μελών Της και για να τους υπενθυμίσει, ότι τώρα που βρίσκεσθε στην Μεγάλη Τεσσαρακοστή, έχετε ανάγκη από τα κυριότερα χαρακτηριστικά, του δύσκολου αγώνα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.
Είναι η περίοδος της, η πλέον πυκνή σε ακολουθίες και περιέχει την αρχαιότερη παραδεδομένη νηστεία, από την Ιστορία της Εκκλησίας. Μακρές ακολουθίες, μετάνοιες, νηστεία, εγκράτεια, συνεχής επαγρύπνηση και μοιάζει θα λέγαμε, σαν μια διαδικασία προετοιμασίας για πόλεμο.
Σ΄ αυτό τον πνευματικό πόλεμο, η Εκκλησία, με την σημερινή περικοπή, μας οπλίζει με 3 δυνατά όπλα, προτροπές του Κυρίου και Θεού μας, για την ασφαλή και ασκανδάλιστη πορεία μας. Όποιος τα λάβει, και ακολουθήσει το δρόμο που ανοίγει το σημερινό Ευαγγελικό ανάγνωσμα, σίγουρα θα είναι ο νικητής. Ένας από εκείνους, που θα γευθούν την αναφαίρετη, ερχόμενη μακαριότητα του Αναστάσιμου φωτός, της Βασιλείας του Θεού.
Ας δούμε λοιπόν αυτές τις 3 βασικές αρχές της Ευαγγελικής Περικοπής:
1ον. Ο Κύριος, θέτει την άφεση των αμαρτιών προς στους συνανθρώπους μας, για να συγχωρήσει και Αυτός στην συνέχεια, τις δικές μας αμαρτίες.
2ον. Θέτει, την αρχή της ανυπόκριτης νηστείας, για την απολαβή της δωρεάς του Ουράνιου Πατέρα.
και 3ον ομιλεί, για την απόκτηση των Ουράνιων αιώνιων θησαυρών, σε αντιπαράθεση με την σύναξη των επί γής πρόσκαιρων θησαυρών.
Για την πρώτη έννοια της άφεσης των αμαρτιών, πρέπει να αναφέρουμε, ότι έχει προηγηθεί πιο πάνω, στον ίδιο κεφάλαιο του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου, η διδασκαλία του Κυρίου, για την λεγόμενη Κυριακή προσευχή.
Μέσα της, υπάρχει έντονη η έννοια της άφεσης των αμαρτιών των συνανθρώπων μας, για να μας συγχωρήσει και τις δικές μας, ο Εύσπλαχνος Θεός, λέγει << και άφες ημίν τα οφειλήματα ημών, ως και ημείς αφίεμεν τοις οφειλέτες ημών >> (Ματθ. 6,12). Επομένως, η έναρξη της σημερινής περικοπής, είναι μια περίληψη των προηγουμένων στίχων, του ίδιου κεφαλαίου του Ευαγγελίου, δηλαδή της Κυριακής προσευχής.
Με δεδομένο το νόημα της, ο Κύριος θέτει την ανάγκη της άφεσης των αμαρτιών. Αν δεν συγχωρέσουμε τον συνάνθρωπό μας, ούτε ο ίδιος θα μας συγχωρέσει, κατά την μέλλουσα κρίση Του. Είναι, μια από τις βασικές αρχές του μηνύματος, που έφερε ο Υιός του Θεού στον κόσμο.
Για τα δεδομένα βέβαια του σύγχρονου κόσμου, αυτό φαίνεται δύσκολο, αλλά για τον αληθινό Χριστιανό, είναι βασικό να μη έχει κακία μέσα του για τον διπλανό του, μα προπαντός να συγχωρεί τις δίκαιες ή άδικες πράξεις του απέναντί μας.
Αυτή η αρχή, βεβαίως δεν δόθηκε από τον Κύριο σαν μια ιδέα προς τους ανθρώπους, αλλά ο ίδιος έγινε τύπος της εφαρμογής των λόγων Του. Έδωσε <<την ψυχήν αυτού λύτρον αντί πολλών>> ( Ματθ. 20,28). Συγχώρησε πάνω από τον Σταυρό Του τους εχθρούς Του και προσευχήθηκε γι΄ αυτούς. <<Πάτερ, άφες αυτοίς>> (Λουκ. 23, 34) Ίσως να φαίνεται απλό, αλλά θέλει πολύ δύναμη ψυχής, για να φθάσει κάποιος στην αρετή της συγχωρητικότητας.
Ο Κύριος, δεν έδωσε ένα Νόμο σαν εκείνο της ανταπόδοσης, του αρχαίου κόσμου, αλλά μας πέρασε με την θυσία και την ανεξικακία Του, από την κατάσταση του Νόμου στην κατάσταση της Χάρης, της νέας, καινής πραγματικότητας του Ευαγγελίου και του ιερού παραδείγματός Του.
Γι΄ αυτό τις προηγούμενες Κυριακές και ιδιαίτερα με την περικοπή του άσωτου υιού, μας έδωσε στο πρόσωπο του μεγάλου υιού της παραβολής, την ξερή και αποστεωμένη τήρηση του Νόμου. Ενώ στο πρόσωπο του μικρού υιού, του ασώτου, μας έδωσε την λύτρωση, από το γεγονός της συγχώρησης των αμαρτιών του, από τον Θεό Πατέρα.
Επομένως συνεχίζοντας από τότε και προοδευτικά την πορεία του Τριωδίου, φθάσαμε στην σημερινή περικοπή με την καθαρή διαβεβαίωση, ότι << εάν δε μη αφήτε τοις ανθρώποις τα παραπτώματα αυτών, ουδέ ο πατήρ υμών αφήσει τα παραπτώματα υμών >> (Ματθ. 6, 15). Σήμερα μάλιστα ο πονεμένος άνθρωπος της εποχής, αναζητά ένα Θεό- Πατέρα, παρά ένα σκληρό απόμακρο Θεό- τιμωρό, σαν αυτό που καλλιέργησε, η νομική αντίληψη της δυτικής σκέψης.
Είναι το πρώτο και βασικό, η συγχώρηση για να περάσουμε στο δεύτερο σημείο της περικοπής, δηλαδή στην αληθινή εφαρμογή της νηστείας.
Χωρίς την άφεση των παραπτωμάτων του πλησίον μας, η νηστεία, θα είναι μόνο τήρηση του νόμου της νηστείας, νομική νηστεία, εξωτερική νηστεία, χωρίς να γίνεται ευπρόσδεκτη από τον Θεό, της ευσπλαχνίας και της αγάπης.
Χωρίς την συγχώρηση, ο Θεός δεν κάνει δεκτή καμιά νηστεία, και γενικότερα καμιά αρετή. Γι΄ αυτό και το βράδυ της Κυριακής της Τυρινής που εισερχόμαστε στην Μεγάλη Τεσσαρακοστή, στον εσπερινό, τελείται κατά την τάξη της Εκκλησίας, ο γνωστός Εσπερινός της συγνώμης. Τα μέλη του Εκκλησιαστικού σώματος, αλληλοσυγχωρούνται για να έχουν την πνευματική δυνατότητα, να προχωρήσουν στο μεγάλο πέλαγος της νηστείας και της προσευχής. Ψάλει χαρακτηριστικά η Εκκλησία σ΄ εκείνον τον Εσπερινό, << ιδού καιρός μετανοίας, ιδού καιρός ευπρόσδεκτος, αποθώμεθα τα έργα του σκότους…όπως διαπλεύσαντες το της νηστείας μέγα πέλαγος, εις την τριήμερον Ανάστασιν καταντήσωμεν του Κυρίου…>> (Τριώδιον)
Όμως κατά την περικοπή πρέπει, να νηστεύουμε χωρίς υποκρισία. Να μη ομοιάσουμε με τους Φαρισαίους που κατά την περικοπή μας, άλειφαν το πρόσωπο τους <<…όπως φανώσι τοις ανθρώποις νηστεύοντες…>>
Υποκρινόταν στα μάτια των ανθρώπων, αλλά όχι όμως και του Θεού. Η υποκριτική νηστεία, η θρησκευτική υποκρισία γενικά, είναι αρρώστια ψυχική που από την σημερινή περιγραφόμενη υποκρισία από τον Χριστό, θα κορυφωθεί εντονότερα στο λόγο Του, κατά την Μεγάλη Εβδομάδα, με εκείνα τα φοβερά <<ουαί>> που απεύθυνε.
Τα σημερινά μάλιστα προσωπεία του σύγχρονου ανθρώπου, που φωτίζονται από την σύνθεση της κοσμικής εξωστρέφειας, ζητούν την λύτρωση από το χάος και την αστάθεια που δημιουργούν στον εσωτερικό κόσμο της ανθρώπινης ύπαρξης.
Η αληθινή νηστεία, θεραπεύει σύμφωνα με τον λόγο και το παράδειγμα του Χριστού την ψυχή και δεν αφήνει να διογκώνεται μέσα μας, ένας φολκλορικός, τυπικός χριστιανισμός υποκρισίας και εμπαιγμού του Θείου.
Πρέπει να κάνουμε νηστεία σύμφωνα με την σημερινή Ευαγγελική εντολή που ερμηνεύεται από το Ιδιόμελο των αποστίχων της Δευτέρας της Α΄ Εβδομάδος των Νηστειών, <<… αληθής νηστεία, η των κακών αλλοτρίωσις, εγκράτεια γλώσσης, θυμού αποχή, επιθυμιών χωρισμός, καταλαλιάς, ψεύδους, και επιορκίας. Η τούτων ένδεια, νηστεία εστίν, αληθής και ευπρόσδεκτος>>. Η στέρηση λοιπόν των ανωτέρω είναι η αληθινή νηστεία που συνοδεύεται όχι μόνο από την ποιότητα, αλλά και την ποσότητα της τροφής.
Στην συνέχεια ο Κύριος, εισάγει το τρίτο θέμα της περικοπής. Δεν πρέπει να αποκτούμε θησαυρούς πάνω στην γη. Θα τους καταφάει ο σκόρος και η σήψη, αλλά στον Ουρανό γιατί οι θησαυροί του έχουν αξία και είναι αιώνιοι. Μια αιώνια, διαχρονική αλήθεια για κάθε εποχή και μάλιστα για την δική μας άκρως επίκαιρη.
Την κάνει επίκαιρη, το άγχος του κυνηγητού του εύκολου πλουτισμού και η άνεση της απάτης, που πολλές φορές κυριαρχεί στα ανθρώπινα. Έτσι γινώμεθα δούλοι του εγωκεντρισμού μας. Στην προσπάθεια μάλιστα να μαζέψει κάποιος πλούτο στην γη, καταπατατόντας κάθε αρχή δικαίου και αξιοπρέπειας, γίνεται θα λέγαμε ένας άλλος ανθρωποφάγος, προκειμένου να επιτύχει το σκοπό του. Σε άλλο σημείο του Ευαγγελίου ακούμε τον Κύριο να λέγει <<ευκοπώτερον εστί κάμηλον δια τρυπήματος ραφίδος διελθείν ή πλούσιον εις την βασιλείαν του Θεού εισελθείν>> ( Ματθ. 19,24) και αλλού <<ουδείς δύναται δυσίν κυρίοις δουλεύειν>>( Ματθ. 6,24)
Το δίλημμα είναι σαφές λοιπόν: ή τα αγαθά του κόσμου ή η υπακοή και προσκόλληση στο Ουρανό.
Γι΄ αυτό χρειάζεται η άσκηση στην ζωή μας, για να μπορέσουμε να συναντήσουμε τον Χριστό. Δεν είναι υπόθεση των Ιερωμένων, όπως πολλοί πιστεύουν, <<τούτα δε πάσι λέγω>> μας φωνάζει ο Χριστός. Η συνάντηση μαζί Του, κατά την περίοδο αυτή, απαιτεί να απομακρύνουμε από μέσα μας το μίσος και στην θέση του να βάλουμε την συγχώρηση, να νηστεύουμε χωρίς την φαρισαϊκή υποκρισία και να αδειάσουμε τις αποθήκες των φθαρτών θησαυρών του κόσμου τούτου, βάζοντας στην θέση τους αιώνιους θησαυρούς, από εκείνους που έλκουν την χάρη του Θεού στην πορεία της ζωής του αληθινού και ανυπόκριτου Χριστιανού γιατί όπως τελειώνει η περικοπή μας λέγει, <<όπου γαρ εστί ο θησαυρός υμών, εκεί έσται και η καρδία υμών>>
1999
