Ιερά Μητρόπολις Γορτύνης και Αρκαδίας
ΟΤΑΝ Ο ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΥΝΑΝΤΙΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΒΡΕΦΟΣ ΤΗΣ ΒΗΘΛΕΕΜ
Οι κοινωνίες πορεύονται μέσα στους αιώνες, στους διάφορους ρυθμούς που επιβάλλουν ανά εποχή. Στην πολυκύμαντη πορεία τους, βαρυσήμαντο ρόλο διαδραματίζουν πάντοτε ορισμένες σταθερές, γύρω από τις οποίες πλέκουν τα ωραιότερα των ονείρων, εκπληρώνουν μεγάλο μέρος από τους ευγενείς πόθους των, αλλά και πληγώνονται από τα σχέδια που εκτυλίσσονται γύρω απ΄ αυτές.
Είναι τα ορόσημα της Ιστορίας, καταγραφόμενα από τούς σοφούς. Είναι τα σύμβολα των λαών, αναπαραγόμενα στις διηγήσεις των παλαιών και παραδιδόμενα στην συνέχεια, προς τους νεωτέρους.
Τα πρόσωπα, αποτελούν κυρίαρχο στοιχείο της ανωτέρω πορείας, μέσα στα δελτάρια των μελετητών, άλλοτε μεγάλα και άλλοτε μικρά, αναβιβαζόμενα από την μνήμη ή την καρδιά στα χείλη των θνητών, άλλοτε με δέος, αδιαφορία και άλλοτε με αποστροφή.
Η ίδια πορεία συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Τότε στα παλαιά τα χρόνια, ένα μέρος της, ανάγετο στην θεοποίηση της εξουσίας, στην θρησκειοποίηση της μορφής της ή στην φιλοσοφία των διανοητών ή «τω αγνώστω Θεώ» με τόσες πληγές, δεινά και ψεύδη για τα οποία όσα και αν γραφούν, τίποτα άλλο δεν έχουν να παρουσιάσουν παρά μόνο την τραγικότητα του είναι, το ανεκπλήρωτο όραμα της Οικουμένης για την δικαιοσύνη, την ειρήνη και τα άλλα μεγάλα αγαθά, απορρέοντα αληθινά μόνο από την αγαθότητα του Παντοδύναμου Θεού.
Όχι βεβαίως, του Θεού των συστημάτων του συγκρητισμού των Θρησκειών ή της Φιλοσοφίας υψηλών συναισθημάτων ή της επιστήμης διερεύνησης των ψυχολογικών αιτίων και μόνον, μα του Θεού της Αποκαλύψεως, του Παλαιού των ημερών.
Αυτού του Θεού που διακηρύχθηκε από τους Αγίους Προφήτες αιώνες πριν γεννηθεί, πριν έλθει στην γη. Του Θεού της ταπεινής, απέριττης Φάτνης, των απλών ποιμένων, την Γέννηση του Οποίου και φέτος εορτάζουμε.
Οι κοινωνίες, η Ιστορία τους, οχυρωμένες πολλές φορές πίσω από βατά σκεπτικά, διδαγμένες την ανθρωπομορφοποίηση Του, σκοτώνουν τους Προφήτες, πιστεύοντας ότι έτσι πνίγουν τον σπερματικό λόγο, για να μείνει μόνος και ασυμπλήρωτος ο ιστορικός λόγος, κινούμενες από κοσμική αβεβαιότητα, την σιγουριά της πίστης στους θεούς που γεννιούνται από τις ιστορικές συγκυρίες, δηλαδή το κατεστημένο, ο πειρασμός της ιστορίας των ανθρωπίνων.
Από τον φόβο του νέου, του καινού που μοιραία και κυρίως, τρομάζει τους ισχυρούς εξουσιαστές που κατοικούν σε πολυτελή, σιδεροφρουρημένα ανάκτορα, οδηγούμενοι ενίοτε από την καταφυγή στους κατασκευασμένους μύθους, κατά περίσταση χρονική, των ειδωλολατρικών ιερατείων.
Πάντως είναι πρωτοφανές, μια άσημη φάτνη, ένα βρέφος χωρίς βασιλική καταγωγή, χωρίς κληρονομικά δικαιώματα σε θρόνους επι γης , χωρίς περιβάλλον και υπηκόους, να δημιουργεί τόσο σεισμό, λογισμούς και τρόμο, μόλις γεννήθηκε, ευρισκόμενο ακόμα στην αγκαλιά της Μητρός Του, πριν ακόμα περπατήσει και μιλήσει!
Όμως ο Θεός ήλθε. Γεννήθηκε, εφανερώθη ανθρώποις και Αγγέλοις. Τα αίματα των Προφητών Του τώρα, αναπαύονται εν Χριστώ τω φανέντι. Είδαν την εκπλήρωση της επαγγελίας. Είδαν το φως, την αποκάλυψη των εθνών. Είδαν το πέρασμα από το Νόμο στην Χάρη.
Η Αίγυπτος των αιματηρών βασάνων, των πόνων και της σκληρής δουλείας, αντικαθίσταται από την ανάπαυση στην Χώρα του Αχώρητου Ουρανίου Πατρός και η Οικουμένη χορεύει από την παρουσία του Θεού.
Η ταραχή όμως συνεχίσθηκε και θα συνεχίζεται. « άλλοι έλεγον ούτος εστίν ο Χριστός άλλοι έλεγον μη γαρ εκ της Γαλιλαίας ο Χριστός έρχεται;… σχίσμα ούν εν τω όχλω εγένετο δι΄ αυτόν.» (Ιωαν.7, 41-43), «…ούτος κείται εις πτώσιν και ανάστασιν πολλών εν τω Ισραήλ και εις σημείον αντιλεγόμενον» (Λουκ.2,34).
Δεν ήταν μόνον ο Ηρώδης που ταράχθηκε. Δεν ήταν μόνο ο όχλος, μα ακόμα και ο δίκαιος Ιωσήφ. Στην Εικόνα της Γέννησης του Χριστού παρουσιάζεται από την εικονογραφία σε μια άκρη, σκεπτικός και συνοφρυωμένος. Απλώνει το χέρι στον κρόταφο και οι ρυτίδες του μετώπου του προδίδουν τους λογισμούς του. Δίπλα του στέκεται ο πειρασμός ντυμένος με το σάκο των λογισμών. Έντεχνα του ψιθυρίζει λογισμούς αμφιβολίας: άραγε τίνος να είναι αυτό το παιδί αφού δεν εγνώρισες την Μαρία;
Το άραγε, αρχίζει να οργανώνεται μέσα του. Ακολουθεί ένας διάλογος με τους λογισμούς του, ο οποίος περιπλέκεται από τον πονηρό για να φθάσει έως την ζάλη απ΄ αυτούς, «ζάλην ένδοθεν έχων λογισμών αμφιβόλων ο σώφρων Ιωσήφ εταράχθη…»
Σ΄ αυτή την πορεία άραγε, εορτάζοντες και φέτος Χριστούγεννα, η σύγχρονη κοινωνία, που στην πορεία της δικαίως καυχάται ότι πολλά ξεπέρασε, μπόρεσε να ξεπεράσει τους αμφίβολους λογισμούς της και να δώσει ξεκάθαρα στον κόσμο την αληθινή ελευθερία και την ειρήνη «την πάντα νουν υπερέχουσα», της ψυχής και των λογισμών, ένα από τα καίρια αιτήματα του σύγχρονου ανθρώπου;
Δεν είναι τυχαίο γεγονός, ότι το αξεπέραστο της ανικανοποίητης φύσης του ανθρώπου των καιρών μας, μορφοποιημένη από το άγχος της κατάκτησης, της επιτυχίας, αδιάφορο με ποιο τρόπο, από την καταδίκη ακόμα και της καλής προσπάθειας, πρόθεσης για το καλό, από τον άκρατο ακτιβισμό, την αριθμοποίηση, την πειθώ των δημοσκοπήσεων, μας απογοήτευσε.
Μας οδήγησε όχι εκεί όπου «οδεύει ο Αστήρ», αλλά σε μια παλαιά και συγχρόνως νέα χώρα, μακριά πολύ μακριά, από την ταπείνωση της Φάτνης, μια χώρα που ο ίδιος ο Χριστός αργότερα θα βιώσει στην έρημο και την οποία οι Άγιοι Νηπτικοί Πατέρες της Εκκλησίας, θα παλέψουν στην δική τους έρημο. Μας οδήγησε στην χώρα μιας άλλης Αιγύπτου της Αιγυπτίας των λογισμών.
Ένεκα τούτου, ο άνθρωπος διαπιστώνει την πίκρα της εσωτερικής ερήμου του καίτοι ευρίσκεται σε πολυάριθμες πόλεις και συνάξεις. Η υποκριτική ευγένεια των καιρών, τον απομόνωσε στον εαυτό του, το ισχυρό κάστρο του ένδοθεν και «ένδοθεν έχων λογισμών αμφιβόλων» το κάστρο καταλαμβάνεται, παίρνεται σιγά-σιγά από την ζάλη τους. Ο έσω άνθρωπος ταράσσεται.
Προσπαθεί να ξεφύγει με κάθε μέσο. Αναπτύσσει ένα κοσμικό ερημητισμό με την καταφυγή σε αγροικίες και την επαφή με την φύση. Ένα καλό βήμα, αλλά οι λογισμοί που θα κατοικήσουν; Τους φθάνει η φύση; Τους χωρούν οι κάμποι, οι ωκεανοί;
Οι ματαιώσεις και οι εσωτερικές συγκρούσεις μένουν. Η απόρριψη και κάθε εσωτερική διεργασία ζητούν λύτρωση. Είναι μια από τις πλέον επώδυνες ασθένειες, οι κακοί λογισμοί. Ξεπερνούν και την ταχύτητα του φωτός. Χωρούν παντού. Δημιουργούν βουβά κενά και τραγικές αποστάσεις μεταξύ των ανθρώπων, των οικογενειών. Καταστρέφουν την αγνότητα, διαστρέφουν την αγάπη.
Σε κάνουν ψυχρό υπολογιστή. Σε ταράσσουν. Σε μεθούν. Σε προδίδουν εύκολα μπροστά στις δυσκολίες, σε κάνουν θεό που ζητά την επιβεβαίωση από την προσκύνηση και τις κολακείες των επιτιδευομένων. Είναι το υπέρ-εγώ, η βάση και ο άξονας τους.
Πολλάκις φέρουν κοσμοείδωλα προς λατρεία, ψεύτικους σύγχρονους θεούς. Διακηρύγματα με κανόνες «ευτυχίας», βγαλμένοι από τα πρυτανεία των πάσης φύσεως ψευδοπροφητών της εποχής. Μοιράζουν άφθονους ψευτοπαραδείσους, αποδεκτοί από αρκετούς, αφού βεβαίως χαϊδεύουν το εγώ. Στην θέση της κάθαρσης των λογισμών, στο λουτρό του μυστηρίου της μετανοίας, στην θέση της άσκησης της δικής μας, της εύλογης δηλαδή χρήσης των αγαθών της ζωής, μοναδική οδός για την λύτρωση, θέτουν ενθρονίζουν ένα και μοναδικό θεό τον υπερόπτη άνθρωπο.
Η ζωοποίηση του πνεύματος του ανθρώπου και της πορείας των κοινωνιών, είναι διατυπωμένο αίτημα, ιδιαιτέρων από νέους ανθρώπους. Ψάχνουν, σκανδαλίζονται από τους λογισμούς των μεγαλυτέρων και δεν πείθονται παρά μόνο παραδειγματίζονται. Εισέρχονται στην αναφορά προς τον Θεό, αλλά ζητούν ένα προσωπικό Θεό Πατέρα τον «δι΄ ημάς τους ανθρώπους ενανθρωπίσαντα». Σημαίνει τούτο την μεταβολή της ιδεολογικοποιήσεως, ως επίκεντρου της αναφοράς της σε ένα υπερβατικό και αόριστο ανώτερο ον, το θεό των κατά κόσμον πεφωτισμένων, στο Θεό της ταπείνωσης, συγκαταβάσεως της φάτνης, απλότητας των ποιμένων, δοξολογίας και ευδοκίας ως εκείνης των Αγγέλων της Βηθλεέμ.
Ο Χριστός συναντήθηκε με την Γέννηση Του με όλους τους ανθρώπους και δίδαξε την απλότητα την ανακαίνιση και αναγέννηση.
Λύει κατά το Ευαγγέλιο τους λογισμούς του Ιωσήφ. Πέρασε με την αποκάλυψη Του σ΄ αυτόν από την ζάλη των λογισμών στην πορεία της πορείας Του. Έγινε ο Προστάτης της Παναγίας και του Θείου Βρέφους ο ακροατής των θείων ρημάτων. Σ΄ αυτή την συγκλονιστική πορεία πάλης και αποκαλύψεως του Θεού αισθανόμεθα και φέτος, κάτω από το βάρος των λογισμών του ο κάθε ένας, την ανάγκη να τους εναποθέσουμε στην ταπεινή φάτνη του λυτρωτή Θεού.
Σ΄ αυτή την ταπεινή φάτνη που σε λίγο, με την συμπλήρωση των 2.000 χρόνων από την γέννηση Του, στην Βηθλεέμ, θα εορτάσουν οι κοινωνίες το ιωβηλαίο των 2.000 χρόνων πορείας του Χριστιανισμού. Θα προσκυνήσουν τον Θεό των Πατέρων μας, και θα διδαχθούν για άλλη μια φορά από τον Ιερό χώρο της Γέννησης του Χριστού, για την ανατολή του Ηλίου της δικαιοσύνης, στην νέα χιλιετία.
Οι κανόνες του θεωρητικού υλισμού, οι λογισμοί της καταναλωτικής κοινωνίας δεν μπορούν να συγκροτήσουν πλέον ένα νέο κόσμο νεωτερικότητας. Ο Ορθόδοξος χριστιανισμός δεν συναντάται με την κατηγοριοποίησή του σε ιδέα ή απλό συναίσθημα με τον «Θεό των Χριστουγέννων» κατά την προσφιλή έκφραση Ιεράρχου του Φαναρίου. Έμεινε προσηλωμένος στην ταπείνωση και θα ενανθρωπίζεται ως ο Κύριος για κάθε άνθρωπο και για κάθε κοινωνία.
† Αρχιμανδρίτης Μακάριος Δουλουφάκης, Πρωτοσύγκελλος της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης.
