Ιερά Μητρόπολις Γορτύνης και Αρκαδίας
Η ΑΠΕΙΛΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ
Το μεγάλο πρόβλημα της εποχής μας
Και μόνο στο άκουσμα της λέξης «άγχος», ο άνθρωπος αισθάνεται δυσφορία και αποκρουστικότητα. «Έχω άγχος», ή «είμαι αγχώδης», είναι ανθρώπινες κραυγές, που ακούγονται πολύ συχνά. Μοιάζουνε με το σήμα κινδύνου S.O.S.
Και είναι, στ’ αλήθεια, κίνδυνος, γιατί πρόκειται για τη συνηθέστερη νεύρωση την «αγχώδη νεύρωση», όπως λέγεται στην ψυχολογία. Πρόκειται για μια παγκόσμια επιδημία. Μοιάζει με αόρατο δολοφόνο.
Ετυμολογικά η λέξη «άγχος» προέρχεται από το ρήμα «άγχω», που σημαίνει: σφίγγω το λαιμό. (Άγχος, αγχόνη, απαγχονισμός). Είναι, δηλαδή, σαν ένα σφίξιμο στο λαιμό, ή κάποια αίσθηση πνιγμού. Παίρνει την όψη της αγωνίας, της ανησυχίας, της ταραχής, της έξαψης, της συναισθηματικής πίεσης, της στενοχώριας, της κατάθλιψης, της ανίας, του stress. (Η λέξη stress, είναι ταυτόσημη με το άγχος, και σημαίνει «υπερφόρτιση», πίεση, ένταση, είτε διανοητική, είτε σωματική).
Ο Boutonnier λέγει ότι, «το άγχος είναι ένα αναστάτωμα του ανθρώπου μπροστά σ’ ένα δραματικό δίλημμα». Ενώ ο ψυχίατρος και Καθηγητής Κων/νος Κωνσταντινίδης ισχυρίζεται ότι, «το άγχος αποτελεί παθολογική μορφή αγωνίας».
Η αγχώδης νεύρωση άλλοτε είναι περιοδική και άλλοτε μόνιμη κατάσταση. Τα συμπτώματα, που παρουσιάζει, άλλοτε είναι σωματικά και άλλοτε ψυχονευρωτικά. Για παράδειγμα: Διαταραχές πανικού με δύσπνοια, ταχυπαλμία, στηθάγχη, ζάλη, ίλιγγο, εφίδρωση, λιποθυμία, πίεση αίματος, ημικρανίες, καθώς και «μια γενικευμένη διαταραχή με σωματικούς πόνους και υπερδιέγερση του αυτόνομου νευρικού συστήματος, που εκδηλώνεται σε συνεχή εγρήγορση, αυξημένη ερεθιστικότητα, υπερκινητικότητα, κούραση και αϋπνία» (Καθηγήτρια Ψυχολογίας: Αναστασία Καλατζή).
Ο αγχωτικός άνθρωπος θυμώνει εύκολα, είναι συνεχώς εκνευρισμένος, μιλάει γρήγορα, είναι ανυπόμονος, βιαστικός, μπερδεμένος, υπερευαίσθητος, τρομαγμένος, συγχυσμένος… Αν είναι καπνιστής, η εξάρτησή του απ’ το τσιγάρο είναι πολύ έκδηλη.
Το άγχος είναι κοινός κλήρος όλων των ανθρώπων. Είναι κατάσταση μεταπτωτική. Ο Kierkegaard λέγει ότι, «άν ήταν άγγελος ή ζώο ο άνθρωπος, δε θα μπορούσε να αισθανθεί άγχος». Καθένας και με το δικό του φορτίο, τη δική του ένταση, τα δικά του προβλήματα. Η διαφορά βρίσκεται μονάχα στο βαθμό του άγχους. Μοιάζει με το πιεσόμετρο, που μετράει την αρτηριακή πίεση.
Η σφραγίδα του άγχους είναι αποτυπωμένη σε μικρούς και μεγάλους. Με το άγχος πηγαίνει ο μικρός πρωτάρης στο Δημοτικό ο σπουδαστής στις εξετάσεις του ο άρρωστος καθηλωμένος στο κρεβάτι του πόνου ο πατέρας και η μητέρα στη διεκπεραίωση των ευθυνών τους ο εκπαιδευτικός, ο γιατρός, ο εργοδότης, ο υπάλληλος, ο αθλητής, ο ιεροκήρυκας, ο ομιλητής, η γυναίκα των εκτρώσεων, ο άνθρωπος της ευθύνης και του καθήκοντος, ο αμαρτωλός και τραυματισμένος απ’ την ενοχή, ο φτωχός, ο πλούσιος, ο άνθρωπος του πένθους, η χήρα, το ορφανό, ο βουλευτής, ο υπουργός, ο πρωθυπουργός… οι πάντες.
Στο άγχος διακρίνουμε κάποια αδιόρατη απειλή, η κάποιο ανεπιθύμητο και δυσάρεστο αποτέλεσμα στις ενέργειές μας. Ίσως φόβο και αγωνία στην προσμονή κάποιας είδησης, που αναμένουμε. Ίσως έντονη ανησυχία για την έκβαση κάποιου γεγονότος. Ίσως και πανικό για την εξέλιξη κάποιας οργανικής πάθησης, που μας βασανίζει. Όχι σπάνια, και στη σκέψη του θανάτου, όταν μάλιστα απουσιάζει η χριστιανική πίστη.
Η σύγχρονη τεχνολογία με την ηχορρύπανση και τους αδιάκοπους θορύβους, προκαλεί ιδιαίτερα το νευρικό σύστημα. Είναι τεράστιο το πρόβλημα των θορύβων. Κάνουν κάποτε τη ζωή εφιαλτική. Οι επιπτώσεις στη σωματική υγεία και την ψυχική ισορροπία, είναι ολέθριες.
Κάποιος ιδιώτης υπέβαλε μήνυση εναντίον ιδιοκτητών μπάρ, που ήταν γειτονικό στο σπίτι του μηνυτή, γιατί η εκκωφαντική μουσική του μπάρ είχε γίνει αιτία ν’ αποβάλει δύο φορές η έγκυος γυναίκα του λόγω νευρικού κλονισμού. Στην κατάθεσή του πρόσθεσε κι αυτό: «Η πόλη μας, είπε, έχει γίνει φρενοκομείο. Κλειδαμπαρωνόμαστε σπίτι μας, για να ξεχάσουμε το νέφος, αλλά οι θορύβοι εισβάλλουν από παντού»!
Ειδικοί επιστήμονες αποκαλύπτουν ότι, «το 36% των κατοίκων της πρωτεύουσας αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα από τις πολυάριθμες πηγές εκπομπών ντεσιμπέλ… Η ηχορρύπανση δίνει τη χαριστική βολή στον άνθρωπο, που ζει, εργάζεται και αναπνέει τον αέρα της Αθήνας, με αποτέλεσμα βαριές νευροφυτικές διαταραχές, βαρηκοΐα ή κώφωση».
Με την ένταση των ενισχυτών ξεπερνάνε τ’ ανεκτά όρια του νευρικού συστήματος. Όταν λοιπόν, εκτεθούν στη μεγάλη ένταση του ήχου και του ρυθμού, δημιουργείται στους ακροατές ένα είδος καταπίεσης και μελαγχολίας, οργής και επανάστασης, και διάθεση επιθετική. Προπάντων μετά από μουσική ροκ, και μάλιστα Heavy Metal!
Είναι πολλές οι σκληρές ώρες για τον άνθρωπο. Πολλές οι αγωνίες και ανησυχίες. Έντονο το stress. Οδυνηρό και τραυματικό το άγχος. Μη ξεχνάμε, όμως, ότι η ζωή είναι αγώνας. Και όπως λέει χαρακτηριστικά ο αββάς Ισαάκ ο Σύρος: «Ουκ έστι τελεία ελευθερία εν τω αιώνι τω ατελεί». Ο άνθρωπος θα βρίσκεται συχνά ανάμεσα σε πολλά πυρά. Να ξέρει πως το τέλειο δεν υπάρχει σε τούτη τη ζωή.
Αρκεί να μη καταβάλλεται, αλλά να πολεμά πάντα, με του Θεού τη Χάρη και τη δύναμη. Μόνο μ’ Εκείνου τη βοήθεια μπορεί να επιτύχει την υπέρβαση του άγχους.-
Του κ. Μ. Μιχαηλίδη, Θεολόγου, από την Εφημερίδα, «Ορθόδοξος Τύπος» 29-9-2006
