Ιερά Μητρόπολις Γορτύνης και Αρκαδίας
ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΤΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟ. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ Η ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ;
Ερώτηση: Πώς κρίνετε τον αριθμό των Ναών, που λειτουργούν κάθε Κυριακή στο Ηράκλειο, σε σύγκριση με τον πληθυσμό της Πόλης;
Είναι μικρός, μεγάλος ή ανάλογος;
Απάντηση: Πιστεύουμε ότι η Αρχιεπισκοπική Περιφέρεια εξυπηρετείται πολύ καλά από τους Εφημερίους της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης.
Ουδέποτε υπήρξε τα τελευταία χρόνια πρόβλημα πλήρωσης των εφημεριακών θέσεων της περιοχής μας.
Σχετικώς με την Πόλη του Ηρακλείου, πιστεύουμε ότι η εξυπηρέτηση των χριστιανών είναι επίσης πολύ καλή. Οι Ιεροί Ναοί, που λειτουργούν στην Πόλη του Ηρακλείου, μπορούμε να πούμε ότι είναι ανάλογοι με τον πληθυσμό της πόλεως.
Πρόβλημα παρουσιάστηκε τα τελευταία χρόνια στις περιοχές, στις οποίες επεκτείνεται η Πόλη του Ηρακλείου.
Για το λόγο αυτό, η Ιερά Αρχιεπισκοπή Κρήτης έκαμε αποδεκτά τα αιτήματα των κατοίκων των περιοχών αυτών, που ζητούσαν Εκκλησία και Ενορία. Με τη Χάρη του Θεού, το ευρύτερο αυτό τόξο επέκτασης της Πόλης του Ηρακλείου έχει καλυφθεί από ενοριακούς Ναούς σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου. Τελευταία ιδρυθείσα Ενορία, σ’ αυτή τη συγκεκριμένη περιοχή διεύρυνσης της Πόλεως που αναφερόμαστε, είναι η Ενορία του Αγίου Κυρίλλου, Επισκόπου Κρήτης, στην περιοχή Φιλοθέη, Παπά-Τίτου μετόχι.
Με αφορμή την ερώτησή σας, βρίσκουμε την ευκαιρία να δηλώσουμε ότι οι προσπάθειες μας κατευθύνονται με την ευλογία του Σεβασμιωτάτου Αρχιεπισκόπου Κρήτης κ. Τιμοθέου, όπως φαίνεται από τα παραπάνω, να τιμηθούν οι Άγιοι της Κρήτης. Συγκεκριμένα, στη νεοϊδρυθείσα Ενορία τιμάται πλέον ο Άγιος Κύριλλος, Ιερομάρτυρας και Επίσκοπος της Κρήτης, και καταβάλομε προσπάθειες και για άλλες τέτοιες ενέργειες σε τυχόν νέες Ενορίες, που θα προκύψουν. Η πρώτη Θεία Λειτουργία στην ανωτέρω Ενορίας τελέστηκε στις 14 Ιουνίου του περασμένου χρόνου, που συνέπεσε με την ημέρα εορτής του Αγίου.
Πρέπει να τονιστεί όμως και η ανάγκη διακρατήσεως και στηρίξεως των μικρών Ενοριών της υπαίθρου, που παρέχουν στους Χριστιανούς μας ελπίδα, χαρά και ευλογία.
Ερώτηση: Πώς χαρακτηρίζεται το θρησκευτικό συναίσθημα σε ένα κατεξοχήν αστικό κέντρο, όπως το Ηράκλειο, που όμως είναι μία Πόλη της περιφέρειας;
Απάντηση: Καταρχήν, πρέπει να κάνουμε μία σαφέστατη διάκριση. Στην Ορθόδοξη Πνευματολογία το θρησκευτικό συναίσθημα θεωρείται κατωτέρας μορφής αναφορά προς το Θεόν, που μάλλον μας οδηγεί σε ένα πνεύμα ενός «αγαθού» υπερδύναμου όντος, αορίστου προελεύσεως, του οποίου και η σκέψη μόνο μας κάνει να είμαστε χαρούμενοι ή θλιμμένοι συναισθηματικά!
Σε μας τους Ορθοδόξους, στη θέση των λέξεων «θρησκευτικό συναίσθημα» αντί για τη λέξη «θρησκεία» χρησιμοποιείται από το Βίωμα της Ορθόδοξης Θεολογίας η Αποκάλυψη, ενώ για τη λέξη «συναίσθημα» χρησιμοποιείται το Βίωμα του Προσωπικού Θεού.
Το συναίσθημα το θρησκευτικό βεβαίως, μαρτυρείται από φιλοσοφικές κατηγορίες περιγραφής του Θείου, αλλά στη Ορθοδοξία Θεολογία, όπου γίνεται υπέρβαση και αυτής της φιλοσοφικής ορολογίας, δηλαδή της ιδεολογικοποίησης του Χριστιανισμού υπάρχουν βαθμίδες τελείωσης, δηλαδή η κάθαρση, ο φωτισμός και η θέωση. Είναι δηλαδή οντολογική η σχέση με το Θεό και όχι συναισθηματική, ιδεολογική ή ψυχολογική. Πολλά θα μπορούσε να πει κανείς πάνω σ’ αυτή την ουσιώδη διαφορά με την «παπίζουσα» ή την «προτεσταντίζουσα» νομική αντίληψη του Θείου.
Με βάση λοιπόν την οντολογική σχέση του ανθρώπου με τον αποκαλυπτόμενο Θεό, πιστεύουμε ότι στην Πόλη μας, παρά τους βορβαδισμούς των ξένων προς ημάς παραδόσεων, λειτουργεί η πίστη προς το Θεό και τις αμώμητες παραδόσεις της Ορθοδόξου ζωής, βιώματος και πεμπτουσίας της Ορθοδόξου Πνευματολογίας. Παράλληλα, παρατηρούνται τα διαλυτικά φαινόμενα του αστικού πολιτισμού, δηλαδή της «εκκοσμίκευσης» του Θείου, η οποία «εκκοσμίκευση», σύμφωνα με τον μεγάλο Ορθόδοξο θεολόγο της εποχής μας πατέρα Αλέξανδρο Σμέμαν, είναι «η θετή θυγατέρα του Χριστιανισμού», με την έννοια, ότι δημιουργήθηκε από τη διάθεση στην καταφυγή μίας απλής «ιεροποίησης» της θρησκευτικής ζωής, ενώ η Ορθόδοξη Πνευματολογία και οι Ασκητές και Πατέρες της Εκκλησίας, βίωσαν τη μυστηριακή σχέση με το Θεό και τη ζωή.
Ευτυχώς που είμαστε περιφέρεια. Κρατούμε καλύτερα νομίζω και πρέπει να αντισταθούμε στην οποιαδήποτε απλή «ιεροποίηση» που παράγει μόνο ένα στείρο θρησκευτικό συναίσθημα, που ικανοποιεί τις θρησκευτικές ανάγκες του ανθρώπου, όπως π.χ. η τροφή τις γαστριμαργικές ανάγκες του ανθρώπου κ. λ. π., και στη θέση της να βάλουμε ξανά την απλότητα και το βίωμα των Χριστιανών των χωριών μας. Ένας μεγάλος Ρώσος διανοητής διερωτήθηκε, κατά την περίοδο της Σοβιετικής Ρωσίας, ως εξής: «δεν μπορώ να καταλάβω και με τυφλώνει αυτή η λάμψη των προσώπων των ανθρώπων, όταν βγαίνουν από τις ακολουθίες των Ορθοδόξων Ναών». Αυτό το ανεξήγητο γεγονός, από τη Κωνσταντινούπολη ως τη Μόσχα και την Αλεξάνδρεια και από τα Ιεροσόλυμα μέχρι την Ορθόδοξη Διασπορά της Δύσης, έως και το τελευταίο μοναστικό ασκηταριό, εξηγείται με το ότι ο αληθινά Ορθόδοξος, μπορεί να μην καταλαβαίνει π.χ. τι σημαίνουν οι λέξεις «τα σα εκ των σων», αλλά η κεκαθαρμένη καρδία βιώνει πλήρως τη θυσία και την ευλογία, που απορρέει από το Εσφαγμένον Αρνίον της Αγίας Τραπέζης.
Το Ηράκλειο, η υπόλοιπη Νησιωτική και η Βόρεια Ελλάδα ιδιαίτερα, χωρίς να αδικούμε τους υπόλοιπους συν-Έλληνες, σύμφωνα με μία έρευνα ενός Καθηγητού του Παντείου Πανεπιστημίου, είναι ακόμα ένα κομμάτι της Ρωμιοσύνης. Αν θέλετε να τη δείτε μέσα στην Ορθόδοξη Μυστηριακή της Χάρη επισκεφτείτε αυτές τις μέρες των Αγίων Παθών και αφουγκραστείτε από τους παλιούς και τους χορταριασμένους τοίχους των Εκκλησιών μας το ευλογημένο από τον Ουρανό προνόμιό τους να μυσταγωγούν εις Χριστόν.
Οι ποσοστιαίες αναλύσεις δεν μπορούν να αλλοιώσουν ή να καταγράψουν την εσχατολογική προοπτική του Ορθοδόξου Βιώματος, που καλείται να υπηρετήσει ο θεσμός της Ενορίας, ως πρώτο κύτταρο της Εκκλησίας, στη νέα χιλιετία του Χριστιανισμού.
«Μέρος της παρούσης δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα «ΤΟΛΜΗ» Ηρακλείου την Μ. Παρασκευή 1999)
Αρχιμ. του Οικουμενικού Θρόνου Μακάριος Δουλουφάκης, Πρωτοσύγκελλος Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης.
