Ιερά Μητρόπολις Γορτύνης και Αρκαδίας
† Ὁ Κνωσοῦ Μακάριος
Ἐν Ἡρακλείῳ τῇ 12η Δεκεμβρίου 2003
Τῷ
Μουσικολογιωτάτῳ Κυρίῳ
Δημητρίῳ Κ. Ἰωαννίδῃ
Πρωτοψάλτῃ, Καθηγητῇ Βυζαντινῆς Μουσικῆς
Εἰς Αθήνας.
Ἀγαπητέ μοι κ. Ἰωαννίδη,
Ἀνταποκρινόμενοι εὐχαρίστως εἰς τήν ὑμετέραν πρότασιν, ὅπως γράψωμεν διά τήν ἔκδοσιν τοῦ σπουδαίου μουσικοῦ βιβλίου “Μελίρρυτος Κυψέλη, Ἑσπερινός”τό ὁποῖον ἀποτελεῖ μίαν ἐξαιρετικήν συνεισφοράν καί γνῶσιν εἰς τά περί τήν Ἱεράν Ἀκολουθίαν τοῦ Ἑσπερινοῦ ψαλλόμενα μέλη ἔτι δέ καί ἕν συλλεκτικόν μουσικόν θησαυρόν διά πάντα ἐνδιαφερόμενον καί ἐνασχολούμενον μετά τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Βυζαντινῆς Μουσικῆς, παραθέτομεν ᾧδε, ὀλίγα τινά, θά ἔλεγέ τις, ἀντί προλόγου, διά τό παρόν θαυμάσιον ἔργον τῶν χειρῶν ὑμῶν.
Εἶναι ὄντως θαυμαστόν γεγονός ὅτι κατά τάς ἡμέρας ἐν οἷς ζῶμεν ὑπάρχουν εἰσέτι ἄνθρωποι, ὡς ὑμεῖς, οἵτινες ἀντιστέκονται εἰς τάς παντοίας ἐπηρείας καί τά βέβηλα ἔργα τοῦ ὁδοστρωτῆτος τῆς καταστροφῆς πάντων τῶν τιμαλφῶν τῆς ἱερᾶς ἡμῶν μουσικῆς.
Εἶναι τό νέον κοσμικόν φρόνημα, ἡ λεγομένη ἐκκοσμίκευσις τῶν καιρῶν, ἡ ὁποία βαθμηδόν ζητεῖ νά καταστρέψῃ τήν ἰδιοπροσωπίαν παντός μουσικοῦ γένους.
Παρά τούς χρησμούς τῶν συγχρόνων οἰωνοσκοπείων διά τό τέλος τοῦ κύκλου τῆς Ρωμιοσύνης καί τοῦ ἐπιδερμικοῦ θαυμασμοῦ τῆς Ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς αὐτῆς, καί παντός ἄλλου προερχομένου ἐκ τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας, ὡς τί τό ὁποῖον πρέπει νά θέσωμεν εἰς τό χρονικόν ὁροθέσιον τοῦ παρελθόντος, θαυμάζει τις τό γεγονός τῆς κάθε ἡρωϊκῆς πνευματικῆς ἀντιστάσεως. Χαίρεται τούς ἀνθρώπους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐκδαπανῶνται εἰς τό στάδιον τῆς ἱερᾶς μουσικῆς.
Ὡς ἄλλα μυρίπνοα ἄνθη μέ μόνην τήν εὐωδίαν καί τήν ὑπερφυῆ ὡραιότητα αὐτῶν μένουν εἰς τάς αὐλάς τοῦ Κυρίου, ἐντός τῶν ἀνθώνων τῆς Ἁγίας Ἐκκλησίας Του καί ἐκ τῶν Ἱερῶν Ἀναλογίων ψάλλουν καί κανοναρχοῦν διηγούμενοι τά μεγαλεῖα τοῦ Θεοῦ.
Δέν εἶναι εὔκολον. Εἶναι εἷς ἀδιάκοπος ἀγών διδόμενος ἄνευ οὐδεμιᾶς σχεδόν ἐνδοκοσμίου διευκολύνσεως ἤ νομοθετικῆς προστασίας. Τά μόνα ὅπλα εἶναι ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ, ἡ θαρραλέα ἐθελοθυσία καί ὁ περισσός ζῆλος περί τήν ἱεράν τέχνην τοῦ ψάλλειν καί εἰς τήν περίπτωσιν ὑμῶν τοῦ Διδασκάλου τῆς πατρῴας ἱερᾶς μουσικῆς πρέπει νά προσθέσωμεν τήν καταγωγήν, ἀλλά καί τήν ζωηράν παράδοσιν τῆς ἱστορικῆς Οἰκογενείας ὑμῶν.
Εἶσθε ἐκ τῶν πρωταθλητῶν τοῦ στίβου τῆς ἱερᾶς τέχνης τῆς Βυζαντινῆς μουσικῆς ἤτοι τούς εὐλογημένους διδασκάλους, ψάλτας, ἀναζητητάς καί ρέκτας τῶν ἱερῶν μουσικῶν πηγῶν τῆς καθ̉ ἡμᾶς Ὀρθοδόξου Ἀνατολικῆς Ἐκκλησιαστικῆς Παραδόσεως καί ὁ ἄριστος Πρωτοψάλτης.
Οἱ ἐργάται τῆς Ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς ἀποτελοῦσιν ἀληθῶς τούς ἀκαμάτους μελετητάς, τά ἄπαρτα κάστρα τά γέμοντα γλυκυηχῶν μελωδιῶν μετά μειζόνων, ἐλασσόνων καί ἐλαχίστων μουσικῶν τόνων. Ὑπερπολυτελεῖς χῶροι ὑπερχειλίζοντες ἐκ τοῦ βάρους τῶν πολλῶν μουσικῶν κλιμάκων καί ἐναλλαγῶν, ἐξ ὧν ρέει μέλι καί γάλα. Ἀποθῆκαι ἱερῶν Παραδόσεων καί διδασκαλιῶν, περιπετειῶν καί εὐφροσύνης. Βασιλικά δώματα μουσικῶν τροχῶν καί συστημάτων μέ δυσευρέτους θεράποντας καί φύλακας πιστούς. Θεωρία δέ αὐτῶν καί μουσική πορφύρα ἡ μόρφωσις τῆς μουσικῆς ἐπιτειδίας τοῦ Πατριαρχικοῦ ὕφους τῆς Ἁγίας τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας. Ὀλίγοι; Πάντως, κάστρα ἄπαρτα.
Τί παράδοξον! Δέν παραδίδονται εἰς τό ὄρφνιον περιβάλλον τῆς ἀπάτης καί τῆς ἀπροσώπου μουσικῆς συγχύσεως τῶν ἀγρίων λυκηθμῶν.
Ἀποτελοῦν δι̉ ὅσους πονοῦν διά τό κατάντημα τῆς μουσικῆς γενικώτερον τούς νηπενθεῖς μουσικούς αὐλούς, δηλαδή τούς διαλύοντας τό πένθος.
Ὁ πονήσας τό παρόν βιβλίον, ὑμεῖς, ἔχετε ὄπισθεν ὑμῶν πέντε γενεάς πατρός καί πάππων ψάλτας, ἱδρυτάς μουσικῶν Σχολῶν καί καλούς ρωμιούς τῆς Πόλεως καί τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Εἰς τήν Μεγαλώνυμον δηλαδή τοῦ Κωνσταντίνου Πόλιν, εἰς τήν περιοχήν τοῦ Κοντοσκαλίου ὡς καί τῆς εὐρυτέρας Ἀνατολῆς. Ὁποῖον πλοῦτον ἔχετε καί τί δέν περιγράφουν τά μαθήματα τοῦ παρόντος μουσικοῦ τόμου!
Ἅπαντα τά ἐν τῷ βιβλίῳ τούτῳ διαλαμβανόμενα εἶναι μία ἔκφρασις, μία ἀναφορά, ἕν δέος, μία ἀναγωγή, μία ἀνάμνησις καί εἷς θρῦλος, πολλά δέ ἐξ αὐτῶν βλέπουν διά πρώτην φοράν τό φῶς τῆς δημοσιότητος.
Ἐκ τῶν κυρίων πηγῶν, τῶν παραποτάμων τῶν ρυακίων, κοντολογίς ἐκ τῆς θαλάσσης τό ἐρυθραῖον μουσικόν πέλαγος, τῶν πρό αὐτοῦ καί τῶν σύν αὐτοῖς, τιμᾶ, καί τιμᾶται ὁ ἐκδόσας διά τοῦ παρόντος βιβλίου. Ἐπιθυμεῖ νά δώσῃ εἰς ἡμᾶς πάντας διά τῶν μουσικῶν συνθέσεων τό κλῖμα μιᾶς ὁλοκλήρου μουσικῆς ἐποχῆς. Διαζωγραφίζει τήν νοσταλγίαν ἑνός κόσμου διά τόν ὁποῖον δέν θρηνοῦμεν, ἀλλά ὅπως λέγει καί ἡ ἐξ Ἀνατολῶν Ποντιακή μοῦσα “ἀνθεῖ καί φέρει κι̉ ἄλλα”.
Ἡ γλῶσσα ὅπου ἐνταῦθα χρησιμοποιεῖ ὁ μελίφθογγος Πρωτοψάλτης εἶναι ἡ γλῶσσα τῆς βυζαντινῆς παρασημαντικῆς, τά σημαδόφωνα τῆς παραλλαγῆς τῆς μουσικῆς. Ταπεινῶς φρονοῦμεν καί παρακαλοῦμεν τόν κ. Δημήτριον Κ. Ἰωαννίδην ὅπως γράψῃ καί μέ τήν γλῶσσαν τοῦ ρωμα¾ικου ἀλφαβήτου τά ἱστορικά στοιχεῖα ὅπου κατέχει διά νά πληροφορηθοῦν τινές ἔτι περαιτέρω τί εἶναι ἡ Βασιλεύουσα Πόλις, ποῖον τό μουσικόν ἦθος αὐτῆς καί τί ἐστί τό ψάλλειν.
Ἔχετε γράψει καί εἶναι γνωστόν. Πρέπει ὅμως μετά τό πέρας αὐτῶν τῶν μουσικῶν ἐργασιῶν νά γράψητε, νά μεταφέρητε εἰς τούς ἀδυνάτους νεοέλληνας, τί εἶναι διά τό Γένος αὐτή ἡ ὐπόθεσις ὅπου λέγεται Πόλις, Μεγάλη Ἐκκλησία, τό μαρτυρικόν Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον, τό ὁποῖον οὐδέποτε εἰσήγαγε γλυκέα, οἰστρώδη ἐξωτερικά ἄσματα, ὅπως λέγονται, διά νά ἀρέσῃ, μωράς πεζάς ἀναγνώσεις τῶν Εὐαγγελικῶν Κειμένων, διά νά κατανοῇ μόνον ὁ νοῦς, ἤ συμμέτρους πολυφωνίας τερπούσας τά ὦτα τῶν πάσης φύσεως κομπλεξικῶν ἀντιγραφέων φραγκικῶν μεγαλοστομιῶν.
Πρέπει νά ψάλωμεν μετά τοῦ Διδασκάλου Δημητρίου Κ. Ἰωαννίδη. Χρησιμοποιῶ τό Κ. διά νά διακρίνω αὐτόν ἐκ τῶν πρό αὐτοῦ καί τοῦ τετιμημένου μουσικοῦ οἴκου τοῦ πατρός αὐτοῦ.
Πρέπει, λέγομεν καί αὖθις, νά γράψῃ καί νά γράψῃ διά πάντας ἡμᾶς περί τῆς Ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς καί ἄλλα πολλά ἅ ἤκουσε καί οἶδε. Τό λέγω τοῦτο διότι ἤκουσα τινά ἐξ αὐτῶν ὁ ἴδιος καί ἐν τῷ λέγειν αὐτῷ ὠφελήθην σφόδρα, ὅτε κατά τό πρόσφατον παρελθόν ἦλθεν εἰς Ἡράκλειον Κρήτης. Δέν ἠμποροῦσα νά φύγω καθώς ἀφηγεῖτο τά τῆς Πόλης. Ἄχ οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι! Τί δέν εἶπε διά τάς ἱεροπρεπεῖς μουσικάς ἐκτελέσεις καί διά τά τόσα καί τόσα μπερεκέτια τῆς ἀβασιλεύτου Ἀνατολῆς!
Χιλιάδας πόδας μαγνητοφωνικῶν ταινιῶν μέ μουσικάς ἠχογραφήσεις παλαιῶν ψαλτῶν διαθέτει ὁ ἀγαπητός κ. Δημήτριος Κ. Ἰωαννίδης.
Ὡσεί ἄλλη “Πολίτικη Κουζίνα” -Κινηματογραφική ταινία μέ θέμα τήν Πόλιν- διά νά χρησιμοποιήσωμεν καί ἕν παράδειγμα ἐκ τοῦ κλίματος τῶν ἡμερῶν τούτων- ὁμοιάζει ἡ μουσική ἀποθήκη τοῦ Καθηγητοῦ τῆς ἱερᾶς τέχνης κ. Δημητρίου Κ. Ἰωαννίδη.
Ἡ ζέσις αὐτῆς τῆς θερμῆς ἑστίας εἶναι ἀκατάπαυστος καίουσα πᾶσαν ἐξωτερικήν μουσικήν φαντασμαγορίαν, ἥτις ἐπιχειρεῖ νά εἰσέλθῃ ἀπρεπῶς εἰς τόν Νυμφῶνα τοῦ Χριστοῦ, τήν Ἁγίαν Ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν.
Ἄς εἶναι ἡ παροῦσα ἔκδοσις ὑμῶν εὐλογημένη, θυσία ἑσπερινή πρός τόν Θεόν διά τήν ἀνατολήν τῆς μόνης ἐλπίδος τῆς αὔριον, τῆς Ἁγίας ἡμῶν Ὀρθοδόξου Πίστεως καί τῶν ἱερῶν παρακαταθηκῶν αὐτῆς.
Μετά τῆς ἐν Κυρίῳ ἀγάπης καί τιμῆς
Ἐλάχιστος ἐν Ἐπισκόποις
† Ὁ Κνωσοῦ Μακάριος
