Ιερά Μητρόπολις Γορτύνης και Αρκαδίας
“Αυγούστου μοναρχήσαντος επί της Γης, η πολυαρχία των ανθρώπων επαύσατω”
Χριστούγεννα 1997. Άρθρο στην Εφημερίδα << ΤΟΛΜΗ>> Ηρακλείου.
Ο παραπάνω τίτλος αυτού του μικρού άρθρου προέρχεται από την ασματική ακολουθία της εορτής των Χριστουγέννων και συγκεκριμένα από το Δοξαστικό του Πανηγυρικού Εσπερινού, που συμπεριλαμβάνεται στους θαυμάσιους ύμνους που θα ψαλλούν κατά την περίοδο του Αγίου Δωδεκαημέρου στις ιερές Συνάξεις των πιστών Χριστιανών.
Η Γέννηση λοιπόν του Χριστού έγινε την περίοδο που ο κοσμικός άρχοντας, δηλαδή ο Αύγουστος, είχε διατάξει την απογραφή όλων των ανθρώπων: “απεγράφησαν οι λαοί τω δόγματι του Καίσαρος” αναφέρει το Δοξαστικό και συνεχίζει “υπό μίαν βασιλείαν εγκόσμιον, αι πόλεις γεγένηνται”.
Κάθε χρόνο λοιπόν στον Εσπερινό της Εορτής των Χριστουγέννων ψάλλουμε σε Ήχο Δεύτερο το παραπάνω Δοξαστικό και αναγκαστικά ανακαλούμε στη μνήμη μας τις διαθέσεις και τις πράξεις της κοσμικής εξουσίας της εποχής εκείνης, η οποία ήθελε να υποτάξει υπό τους πόδας της ή καλύτερα να ελέγξει τις διάφορες φυλές και λαούς, γιατί είχε την εντύπωση ότι η απογραφή, η απλή γνώση των ιδιαιτεροτήτων κάθε φυλής, θα εκόμιζε σ’ αυτήν, εκτός από τα άλλα μέσα που χρησιμοποιούσε, π.χ. την χρηματική φορολογία, μεγαλύτερα μέσα πειθαρχίας στις κοσμικές και διοικητικές εντολές της.
Η Γέννηση όμως του Ιησού Χριστού, γνωρίζομε από την Καινή Διαθήκη και την Ιστορία, ετάραξε τόσο πολύ την κοσμική εξουσία της εποχής, “ο Ηρώδης τω θυμω νικόμενος ηκριβολόγει το διάστημα της γεννήσεως Αυτού”, που αν και ο Χριστός ήταν ένα αθώο βρέφος, γεννημένο σε μία ταπεινή φάτνη, ένα τερπνό βασίλειο ζωής και πνεύματος κατά τας Γραφάς, που γύρω της υπήρχαν βοσκοί και ζώα που με τα χνώτα τους το ζέσταιναν, Αυτός, ο “μικρός” Εμμανουήλ, έγινε η αφορμή γι` αυτούς, να γίνει μία άλλη απογραφή, με αίμα, αφού για να σκοτώσουν το νήπιο Εμμανουήλ, διατάχτηκε το σφάξιμο χιλιάδων βρεφών σε όλη την Ιουδαία, προκειμένου μέσα σ’ αυτά να είναι και ο Χριστός και να μην υπάρξει καμία αμφιβολία ότι θα γλύτωνε από το θάνατο του αιχμηρού ξίφους της εξουσίας.
Αλήθεια, γιατί πείραξε τόσο πολύ την καθεστηκυία τάξη η Γέννηση ενός “μικρού παιδιού” τη στιγμή που είχαν στα χέρια τους τα ισχυρά σκήπτρα της εξουσίας, τις μεγάλες βούλες που σφράγιζαν τις θανατικές καταδίκες, και την εξοντωτική μοναρχία, που θα καταργούσε την πολυαρχία των ανθρώπων και τις ιδιαιτερότητες των εθνών τους;
Είναι κοινός τόπος ότι η προβλεφθείσα υπό των αγίων Προφητών Γέννηση ενός Μεσσία θα κατέλυε τη βία, τη μοναρχία, την αδικία και γενικότερα τον εξανδραποδισμό της ανθρώπινης προσωπικότητας.
Γιατί αν και είχαν ακούσει τις προφητείες, το μήνυμα του Θεού μέσα απ’ αυτές και έδειχναν ότι δεν τις φοβούνταν, ήξεραν κατά βάθος, ελεγχόμενοι από τη συνείδησή τους και από την αγωνία του λαού, ότι ξεκινούσε η δημιουργία ενός νέου κόσμου, που αν και γεννήθηκε μέσα σ’ ένα φτωχό σπήλαιο θα επλούτιζε την πτωχεία των αδυνάτων, θα ξεδίψαζε τη νοσταλγία της δικαιοσύνης, θα έδινε ένα νέο όραμα, θα έχτιζε ένα καινούριο κόσμο αληθινής ζωής πάνω στα θεμέλια του σαθρού και αυτοδιαλυόμενου από τα κοσμικά πάθη του παλαιού κόσμου της Ρωμαϊκής Κυριαρχίας, η οποία πίστευε ότι με απογραφές και διοικητικά “τερτίπια” θα μπορούσε να συνεχίσει να υπάρχει, με μία ζωή όμως που μύριζε το θάνατο, και να αφαιμάζει τον κόπο και τον ιδρώτα των απλών ανθρώπων, για να χτίζονται πολυτελή ανάκτορα και σιδερόφρακτα κτήρια, που κάτω όμως από την καλλιμάρμαρη εξωτερική λαμπρότητά τους και την πορφυρή διακόσμησή τους δηλώνονταν οι καημοί των ανθρώπων από τους αιμοσταγείς νόμους και οι πόνοι των αδυνάτων, από τα βασανιστήρια των καταναγκαστικών έργων.
Η Γέννηση του Εμμανουήλ και η πορεία Του αργότερα μέσα στον παλαιό κόσμο των ειδώλων και των ανθρωπομορφικών θεών, που εξυπηρετούσαν ή σκέπαζαν τις ανασφάλειες των κρατούντων, θα καταργούσε πολλούς σταυρούς απεχθούς δουλείας και η απόκληρη από χαρά και δικαιοσύνη ανθρωπότητα θα εθέλγετο από τη Νέα Καινή κτίση του λόγου Του, η οποία από τη φάτνη μέχρι τον Σταυρό ήταν μια πάλη, ένας θλιμμένος δρόμος αγώνων και θυσιών με ιδρώτα και αίμα, τα οποία θα εδρόσιζαν και θα θησαύριζαν ευεργετικά τη συνείδηση κάθε ανθρώπου, με τα αγαθά της ελευθερίας, της αξιοπρέπειας, της Νέας Χριστιανικής Οικουμένης, που θα ανέτειλε, όπως ψάλλουμε στο Απολυτίκιο της Εορτής της Γέννησης τον “Ήλιο της Δικαιοσύνης”.
Ο Ήλιος αυτός σε λίγο κλείνει τα 2.000 χρόνια πορείας Του πάνω στο φλοιό της Γης. Δυστυχώς όμως και πολλές φορές στο όνομά Του συνεχίζονται οι πόλεμοι, οι δυστυχίες, ο καταναγκασμός, οι πονηρές απογραφές και μάλιστα με ένα υποκριτικό πρόσωπο ελευθερίας και δικαιοσύνης.
Άνθρωποι πεινούν, άνθρωποι δυστυχούν, άνθρωποι παλεύουν για τη δικαιοσύνη, την αγάπη και τη συμφιλίωση, που είναι τα κυρίαρχα μηνύματα που έφερε στη Γη η Γέννηση του Θεανθρώπου.
Να στολίσουμε τώρα την παραπάνω σύγχρονη κατάσταση με απαστράπτουσες εορταστικές γιρλάντες, με πλαστικά ή γνήσια έλατα; Να πούμε τα τυπικά “Χρόνια Πολλά”; Να γεμίσουμε την ατμόσφαιρα με τα χαρμόσυνα χριστουγεννιάτικα τραγούδια των ρεβεγιόν; κ.λ.π. ή να σκύψουμε πάνω στη Γη και να φέρουμε με πράξεις τον ύμνο των αγγέλων της φάτνης: “επί Γης Ειρήνη και εν ανθρώποις ευδοκία”;
Μην αυταπατόμαστε όμως. Στη νέα χιλιετία που μπαίνουμε η Χριστιανική Οικουμένη θα δοκιμαστεί σκληρά, έτσι δείχνουν τα σημάδια της εποχής μας. Καλούμαστε να δώσουμε ένα νέο δυναμικό παρόν απέναντι στους ποικίλους “φονταμενταλισμούς” και τα χωρίς ελπίδα και ανθρωπιά άψυχα, μηχανικά μέσα των καιρών, ούτως ώστε να διακονήσουμε τον πόνο, την απελπισία και τη μοναξιά του σύγχρονου ανθρώπου.
Η φάτνη του Χριστού και το μήνυμα του Ευαγγελίου προσκρούει και ελέγχει ξανά τον “θεσμοθετημένο” θάνατο και φέρει τη ζωή. Προσκρούει και ελέγχει την ποσότητα και φέρει την ποιότητα στη χρήση των αγαθών της φύσης και της επιστήμης. Προσκρούει και ελέγχει την άκομψη τεχνική και φέρει την κεκοσμημένη Τέχνη. Προσκρούει και ελέγχει τα “γκρουπ” του νεποτισμού και φέρει την αξιοκρατία της “Σύναξης επί τω αυτώ”. Προσκρούει και ελέγχει τη σκληρότητα της χαμέρπειας και φέρει την ελπίδα στα βλέμματα των νέων, να σηκωθούν, να σταθούν, να δουν ένα αύριο γεμάτο ελπίδα. κ.λ.π.
Σίγουρα όμως θα παλέψουν μέσα από τα νέα δεδομένα μιας πολύ-πολιτισμικής κοινωνίας, που ζητά την αντοχή στη σύγκριση, την υπέρβαση του επαρχιωτισμού έναντι των αιτημάτων της οικουμένης. Αυτό σημαίνει διακονία, δηλαδή πρόσληψη της φύσεως των ανθρώπων, κατανόηση και φωτισμό που έρχεται από τον Αστέρα του Φωτός της Βασιλείας του Μεγάλου Θεού-Εμμανουήλ.
“Δεύτε πιστοί, επαρθώμεν ευθέως και κατίδωμεν την θεϊκήν συγκατάβασην εν Βηθλεέμ… προσενέγκωμεν αρετάς αντί μύρου, προευτρεπίζοντες πιστώς των Γενεθλίων τας εισόδους” (Ιδιόμελον Μεγ. Ωρών Εορτής Χριστουγέννων).
Η είσοδος γι’ αυτούς που ερωτούν και μετά απελπίζονται έχει δύο δρόμους: του ύδατος και του πυρός. Η καθ’ ημάς Ορθόδοξος Ανατολή, εξ Ανατολής Ιησού Χριστού εκ Βηθλεέμ της Ιουδαίας, είχε από Θεού την εντολή να πορευθεί μέχρι σήμερα κατά το μεγαλύτερο μέρος της δια πυρός. Ακόμα και όταν περνούσε δι’ ύδατος πάλι γρήγορα γύριζε στο πυρ. Το πυρ παράγει όμως και φως “και εκάλεσεν ο Θεός το φως Ημέραν” (Α΄ Γενέσεως, Κεφ. 1). Η Ημέρα η δική μας δεν είναι απ’ τα πολύχρωμα φώτα του κόσμου τούτου, γεννά γι’ αυτόν πολλά φώτα, αλλά ποτέ το φως της δεν έγινε νύκτα. “Και το σκότος εκάλεσε ο Θεός Νύκτα” (Α΄ Γενέσεως, Κεφ. 1). Και όπως διαβάζουμε στις Προφητείες του Εσπερινού της Εορτής των Χριστουγέννων, “είπεν ο Θεός ‘Γεννηθήτω στερέωμα’… και εκάλεσεν ο Θεός το στερέωμα Ουρανόν, και είδεν ο Θεός, ότι καλόν” (Α΄ Γενέσεως, Κεφ. 1).
Μη αποκάμωμεν. Να μείνουμε. Να κληροδοτήσουμε στην οικουμένη, στο στερέωμα του ουρανού, τα δώρα της φάτνης, όπως ο Ιησούς Χριστός ο χθες και σήμερα και εις τους αιώνες ο Αυτός.
Όμως “λίγοι ξέρουν ότι ο υπερθετικός στα αισθήματα σχηματίζεται με το φως, όχι με τη δύναμη. Κι ότι χρειάζεται χάδι εκεί που βάζουν μαχαίρι. Ότι ένας κοιτώντας… μας παρακολουθεί παντού και μας παραπέμπει στην αγιότητα χωρίς συγκατάβαση” (Οδυσσέας Ελύτης).
Χριστούγεννα 1997, Αρχιμανδρίτης Μακάριος Δουλουφάκης, Πρωτοσύγκελλος της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης
