Πρόλογος ημερολογίου Ι. Μητροπόλεως Γορτύνης και Αρκαδίας, του Σεβ. Μητροπολίτου Γορτύνης και Αρκαδίας κ. Μακαρίου. (2009)

Ἀντί Προλόγου

Τό περυσινό ἡμερολόγιό μας ἦταν ἀφιερωμένο στόν Ἅγ. Ἀπόστολο Παῦλο. Τό ἔτος 2008, ὡς γνωστόν, ἑορτάστηκε ἀπό τό Οἰκουμενικό μας Πατριαρχεῖο, ὡς ἔτος τοῦ Ἀπ. Παύλου, μέ ἀφορμή τά 2.000 χρόνια ἀπό τή γέννησή του.

Ἐξ ἀφορμῆς αὐτοῦ τοῦ γεγονότος, εἴχαμε τήν εὐλογία καί τήν ἐσωτερική χαρά κατά τό ἔτος 2008 νά ὑποδεχθοῦμε εὐλαβῶς στή Γόρτυνα καί στούς Καλούς Λιμένες, ἐδῶ στούς πρώτους ἀποστολικούς τόπους τῆς Κρήτης, ἅγιους τόπους τῆς κανονικῆς δικαιοδοσίας τῆς Ἱ. Μητροπόλεώς μας, συνδεόμενους ἄμεσα μέ τόν Παῦλο, τόν Παναγιώτατο Οἰκουμενικό μας Πατριάρχη κ. κ. Βαρθολομαῖο, Προκαθημένους καί Ἐκπροσώπους τῶν ἀνά τόν κόσμο Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν.

Μαζί τους, μέ τές εὐχές τους προσκυνήσαμε ὅλοι μαζί, ὅλη ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, στήν ἱστορική ἐτούτη γωνιά τῆς Κρήτης, τήν πρώτη χριστιανιανική κολυμβήθρα της, τήν Ἐκκλησία τῶν Γορτυνίων, τόν Πανάγαθο Θεό τῶν Πατέρων μας καί ἐπικαλεστήκαμε τή χάρη τοῦ Ἀπ. τῶν Ἐθνῶν Παύλου.

Μετά ἀπ᾿ αὐτή τήν ἱερή Σύναξη, ὡς μία μεθέορτη ἀνάμνησή της, θεωρήσαμε καλό νά ἀφιερώσουμε τό φετινό ἡμερολόγιο τοῦ ἔτους 2009, στόν γνήσιο μαθητή τοῦ Παύλου, τόν Ἅγ. Ἀπ. Τίτο.

Μετά τόν Παῦλο γιά τήν Κρήτη, τί; Μά φυσικά ὁ Τίτος. Ἡ ἐκκλησιολογική συνέχεια τῆς κανονικῆς ἐκκλησιαστικῆς μαρτυρίας, ζωῆς καί πορείας, ἀπό τότε, ἀπό τά χρόνια τοῦ Παύλου πρός τό Τίτο, ἕως σήμερα. Τά βασανισμένα μά τρισευλογημένα πρῶτα ἀποστολικά χρόνια, μέχρι τά σημερινά μαστιγωμένα, μέ ἄλλους βέβαια τρόπους, πού ὅμως δέν παύουν νά εἶναι συνέχεια καί προσδοκία.

Ἡ παροῦσα λοιπόν ἀφιέρωση στόν Τίτο, ἀποτελεῖ, θά λέγαμε, μιά μικρή ἑορταστική προέκταση τοῦ περασμένου ἔτους στό παρόν ἔτος 2009 καί ἐπιβεβλημένο καθῆκον μας. Εἶναι μιά ἐλαχιστότατη καί ἀνάξια λόγου τιμή χρέους, μέ βαθύ σεβασμό, πρός τόν Πρῶτο Ποιμενάρχη τῆς Μεγαλονήσου.

Κάθε ὅμως ἀναφορά μας στόν Τίτο, ἀκόμα καί ἡ πλέον μικρή ὅπως ἡ παροῦσα, εἶναι γιά μᾶς τούς Ρωμιούς Κρῆτες, ὑπόθεση τῆς μεγάλης διαχρονικῆς αὐτοσυνειδησίας μας.

Ἀξίζει νά γραφεῖ ἐδῶ σέ συνέχεια τῆς ἀνωτέρω προτάσεως: Ὅταν κατοικεῖς καί εὑρίσκεσαι ἐδῶ, στό τόπο τῆς ἀρχῆς τοῦ ἔργου τοῦ Τίτου στήν Κρήτη, τή Γόρτυνα, ἡ ἀναφορά εἶναι συνεχῶς μπροστά σου καί ζωντανά. Ἀκοῦς πιό ἄμεσα καί αἰσθάνεσαι εὐκολότερα, πολλάκις καί χωρίς νά ξέρεις γράμματα πού σοφίζουν ἤ ζαλίζουν, μά μέ τό δέος τῆς ψυχῆς, τό χρέος τῆς Κρήτης πρός τόν Τίτο.

Ἡ Κρήτη, τόν Ἅγ. Τίτο τόν ἔχει εὐλαβικά παντοῦ καί πάντοτε. Κάθε του ὅμως ὁδοιπορία ἀρχίζει καί τελειώνει ἀπ᾿ ἐδῶ, τά μέρη τῆς Γόρτυνας. Εἶναι καί μένει ἐκεῖ πού δέχθηκε τήν Ἐπιστολή τοῦ Δασκάλου του Παύλου καί ἀπό κεῖ δείχνει κάθε φορά πατρικά τά κεφάλαιά της, ἄλλοτε μέ χαρά ὅταν ἀκολουθοῦνται καί ἄλλοτε μέ παράπονο ὅταν παραβλέπονται.

Συνεπῶς τά θεμέλια τῆς Γόρτυνας δέν ἀποτελοῦν γιά μᾶς κάποιο νεκρό τουριστικό καί συνεσφιγμένο τόπο, μιᾶς ἁπλῆς ἐπίσκεψης φευγαλέου ἀρχαιολογικοῦ θαυμασμοῦ, ἀλλά τόπο κατάδηλης παραμονῆς.

Τό ὡς ἄνω, ἀλλά καί τά κατωτέρω ἀναφέρονται ἐντελῶς βιωματικά, χωρίς νά ὑποτιμοῦν βεβαίως τίς ἔρευνες τῆς ἱστορίας, τά εὑρήματα τῆς ἀρχαιολογίας, τά συναισθήματα τῆς ποιήσεως καί τά ἐπιτεύγματα τῆς εὐεργετικῆς ἐπιστήμης.

Ἡ τότε πολυσύχναστη Γόρτυνα, τό κέντρο τῆς Κρήτης καί τῆς βόρειας Ἀφρικῆς εἶναι σίδηρος, μάρμαρα, λιθόστρωτα, δρόμοι καί καπνός σπουδαίας προϊστορίας. Συνθέτει δέ μέ τόν Τίτο, τό πέρασμα ἀπ᾿ τά πολλά καί τά διάφορα τῶν ὅσων ἀπ᾿ ἐκεῖ περάσαν κι᾿ ἔφυγαν, στήν ἀνατολή τῆς κατάλυσης τοῦ ὑποκειμενισμοῦ τῆς ἱστορίας, γεγονός τό ὁποῖο συνεχίζεται οἰκουμενικά μέχρι σήμερα καί βεβαίως ἐκεῖ, στή Γόρτυνα, πάνω στά χνάρια της, στά στενάζοντα ἀπό τό σκότος τῆς λήθης θαμένα λείψανά της, στό Εὐαγγέλιο τοῦ Χριστοῦ.

Μαρτυρεῖ μάλιστα τό λυτρωτικό ξεστράτισμα, ἀπό τό νόμο τοῦ πραιτωρίου τῆς Πρωτεύουσας Γόρτυνας, πού κάθε πρωῒ ἀπ᾿ τά γρανιτένια σκαλιά τοῦ διοικητηρίου της ἀναγγέλλονταν μέ τόση ἐπισημότητα στό ὄνομα τῆς βασιλεύουσας κοσμοκράτειρας Ρώμης, στή χάρη τῶν πενήτων τοῦ Εὐγγελίου τοῦ Χριστοῦ, ὄχι μέ ἐπίσημες φυσικά ἀναγγελίες, ἀλλά μέσα ἀπό δυσκολίες πού γινόταν τελικά, ἄδολες προσελεύσεις στήν ἀλήθεια τῆς Ἐκκλησίας, στό Τίτο καί ποτέ μέ κομπασμό ἐκ μέρους του ἤ μέ προσμίξεις ἐκ τῶν ψευδαδέλφων πού δροῦσαν ὄχι κατά Θεόν, μά σύμφωνα μέ τό ἀπόλυτο δικό τους ἐμπαράσκευο θέλημα.

Δυστυχῶς καί τότε δέν ἔλειπαν οἱ ψευδοπροφῆτες, ἐντός ἤ ἐκτός τῶν πρώτων χριστιανῶν. Αὐτοί πού ἔχουν τέχνη τους νά ὑπάρχουν καί νά ζοῦν παρασιτικά, μέ τό κυνήγι τῆς ἐφήμερης θρησκευτικῆς εὐδαιμονίας, κομματιάζοντας καί παρασχηματίζοντας τό Εὐαγγέλιο σέ διάφορες μορφές πλάνης, ὥστε στή συνέχεια νά εἶναι χρηστικό γι᾿ αὐτούς πού θά μαζέψουν γύρω τους.

Ταπεινά νομίζουμε ὅτι ἕνας ἀπό τούς φοβερώτερους ἀγῶνες πού ἔκανε ὁ Τίτος στήν Γόρτυνα ἦταν ἡ ἀντιμετώπιση τῶν ὡς ἄνω, πράγμα πού ἐμφαίνεται στά μετέπειτα χρόνια. Παραγγέλλει σ᾿ αὐτόν ὁ Παῦλος γιά τή σπορά τῆς ἡγιαίνουσας διδασκαλίας.

Ὁ συνετός Τίτος λοιπόν μάτωσε τά χέρια του γιά νά ξεχερσώσει τόν ἀγρό τούτης τῆς πεδιάδας, τῆς Μεσαρᾶς, ἀπό τά ἀκανθώδη ξερόκλαδα, χαράκωσε τούς ὥμους του γιά νά σύρει ὁ ἴδιος τό ἄροτρο, πλήγωσε τά γόνατά του γιά νά φυτέψει τήν εὐκληματοῦσα ἄμπελο, ἔσκαψε μέ περισσή ὑπομονή, σκαρφάλωσε στίς χαράδρες, διέμεινε σέ σπήλαια διαφυγῆς μέ δυσκολίες καί περιπέτειες.

Καθώς δέ ἀνθρώπινα κουράζεται καί ἀνησυχεῖ, μέσα στό ἱ. Μυστήριο τῆς Εὐχαριστίας, ἀνασύρει ἀπό τό ἔσωθεν τοῦ ζωστικοῦ του, ἀπό τήν μεριά τῆς καρδιᾶς, πού καλύπτει τό λινό ὡμοφώριό του, τήν Ἐπιστολή τοῦ ἀγαπημένου Διδασκάλου του Παύλου καί ἐνῶ διαβάζει τά ἱερά παραγγέλματά της, ἐνισχύεται καί λειτουργεῖ ξανά καί ξανά, ἐπικαλούμενος τή Θεία Χάρη γιά νά συνεχίσει ἀκατάπαυστα τόν τίμιο ἀγῶνα του, ὡς τήν ἡλικία πού ὁ χρόνος τόν ἀσπρολεύκανε καί τόν παρέδωσε εἰρηνικά στήν γῆ μας.

Ὁ γνήσιος μαθητής τοῦ Παύλου, Τίτος, σήκωσε ὅλη τήν Κρήτη, κάθε μόριο ἀπό τή δημιουργία της καί τήν ἔκανε Ἐκκλησία.

Ἔτσι ὁ κάμπος τῆς Ἐπαρχίας μας ἔγινε τό κέντρο ἑνός ἀτέλειωτου θαύματος πού καταπέμπει τούς εὔγευστους καρπούς τοῦ Τίτου σ᾿ ὅλη τήν Κρήτη, ὄχι ἁπλά γιά νά ζήσει, μά γιά νά γευτεῖ τά δῶρα τῆς μακαρίας τούτης ἀποστολικῆς γῆς, πού μέ πολύ μόχθο, ὁ Ἅγ. Τίτος στερέωσε σ᾿ αὐτή, τήν ἀληθινή εὐαγγελική πίστη.

Ἐπειδή δέ αἰσθανόμαστε τήν ἀναξιότητα καί τήν εὐθύνη μας στή σημερινή μάλιστα χρονική ὁροθεσία πού σίγουρα καί ὅπως φανερώνουν τά πράγματα, θά ζήσει ἕνα μεγάλο μέρος ἀπό τόν θάνατο κάθε ἀντιευαγγελικῆς – ἀντιχριστιανικῆς ἐπιχωμάτωσης, παράλληλα δέ θά ζήσει καί τίς πρῶτες ὠδῖνες τοῦ τοκετοῦ, ἐλπίζουμε, καλυτέρων ἡμερῶν, ὡς τόπος καί μικρά, ἀνάξια τέκνα τοῦ Τίτου, καλούμαστε στόν πόνο τῶν ἀλλαγῶν καί στήν ἀπόκτηση τῆς ἐν Χριστῷ λύτρωσης νά τόν ἀναζητοῦμε περισσότερο γιά νά τόν ἔχουμε ὁδηγό καί νά λάβουμε ἀπό τήν ἀποστολική ἁπλότητα καί τό ἀγωνιστικό του φρόνημα.-

† Ὁ Γορτύνης καί Ἀρκαδίας Μακάριος