“Ο θεσμός της Νηστείας, θεοσύστατος”. Του Διακόνου Μιχαήλ Παπαδάκη.

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΝΗΣΤΕΙΑΣ ΘΕΟΣΥΣΤΑΤΟΣ

Διανύουμε τις ημέρες αυτές την περίοδο της Τεσσαρακοστής των Χριστουγέννων και πολλοί άνθρωποι καλοπροαίρετα ή κακοπροαίρετα θέλουν να εκφράσουν κάποια άποψη –θέση γύρω από το θέμα του θεσμού της Νηστείας, της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα πολλές φορές να βρισκόμαστε προ εκπλήξεων και να έχουμε την γελοιοποίηση και τον εμπαιγμό αυτής (Νηστείας). Επίκεντρο και αφετηρία της γελοιοποίησης της Νηστείας εκ μέρους του ανθρώπου, είναι η αλαζονεία και ο εγωισμός αυτού.

Αυτό οφείλεται στο ότι πολλοί άνθρωποι έχουν πλήρη άγνοια, δείχνουν αδιαφορία για το πότε αρχίζει η νηστεία, πότε τελειώνει, τι να νηστεύουν, και πάνω από όλα για ποιον λόγο να νηστεύουν;

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονίσουμε, ότι ο εγωισμός ειδικότερα και ο εγωκεντρισμός γενικότερα, αποτελούν για την ανθρώπινη ψυχή ένα μεγάλο πλήγμα στην πνευματική υπέρβαση του ανθρώπου.

Επίσης δημιουργούν ένα μεγάλο φραγμό στην ψυχική αγαλλίαση της κατά Θεόν ψυχοσωματικής ύπαρξης του ανθρώπου.

Ο Θεσμός της Νηστείας είναι Θεοσύστατος, γιατί αποτελεί πάνω από όλα εντολή του Μοναδικού και Ανεξιχνίαστου Θεού που δόθηκε πρώτη στον άνθρωπο «Στον Αδάμ και στην Εύα», και μάλιστα μέσα στον παράδεισο της τρυφής. Ως γνωστόν, έδωσε την εντολή, να μην τρώγουν από ένα ορισμένο καρπό δυστυχώς όμως ο άνθρωπος παραβίασε την εντολή αυτή, για αυτό και υπέστη τις συνέπειες του προπατορικού αμαρτήματος.

Η Νηστεία αναφέρεται και στον Αρχαίο Ελληνικό Πολιτισμό. Όπως μας μαρτυρεί ο Ηρόδοτος, οι Αιγύπτιοι νήστευαν πριν θυσιάσουν στη Θεά Ίσιδα, καθώς επίσης και οι Αθηναίοι κατά την διάρκεια των Ελευσίνιων μυστηρίων.

Στους χρόνους της Παλαιάς Διαθήκης τονίζεται σε μεγάλο βαθμό, η σημασία του θεσμού της νηστείας. Οι Ιουδαίοι νηστεύουν με τακτικές και με έκτακτες νηστείες, στους οποίους γίνεται γνωστός ο Θεός.

Το αποκορύφωμα της θεσπίσεως καθιερώσεως και επικυρώσεως της νηστείας, γίνεται με την έλευση του Σωτήρας Ιησού Χριστού, όπου με απάντηση σε σκανδαλιζόμενους που τον ρώτησαν «γιατί ημείς και οι Φαρισαίοι νηστεύομε πολλά, οι δε μαθηταις σου ου νηστευουσιν», ο Κύριος απήντησε «ότι και αυτοί θα νηστεύουν, όταν θα αποχωριστεί από αυτούς ο νυμφίος δια να σταυρωθεί» «Μη δύνανται οι υιοί του Νυμφώνος πενθειν, εφ’ όσον χρονον μετ’ αυτόν εστίν ο Νυμφίος ελεύσονται δε ημεραι όταν επαρθεί απ’ αυτών ο Νυμφίος και τότε νηστευουσιν.» (Ματθ.Θ΄ 13-15 )

Ο Ιησούς Χριστός με τα λόγια αυτά δηλώνει ότι η νηστεία αρμόζει σε ημέρες πένθιμες, κατά τις οποίες γιορτάζουμε ευλαβικά, γεγονότα τα οποία είναι συνδεδεμένα με την σωτήρια της ψυχή μας. Σε άλλο σημείο επίσης βλέπουμε τον Ιησού Χριστό να νηστεύει τεσσαράκοντα ημέρες στην έρημο, και να προετοιμάζεται για την δημόσια δράση του. «Και ουκ εφαγεν ουδέν εν τοις ημέρες εκείνες». (Ματθ. δ΄ 2 )

Εν συνεχεία θα κάνουμε αναφορά στους αποστόλους οι οποίοι με την σειρά τους παρέλαβαν από τον Ιησού Χριστό τον θεσμό της νηστείας «Λειτουργούντων δε αυτών τω Κυρίω και νηστευόντων, είπε το πνεύμα το Άγιον» (Πραξ.ιγ’ 2-3)

Η Εκκλησία παρέλαβε τον θεσμό της νηστείας ο οποίος είναι Θεοσύστατος, τον διαμόρφωσε μέσω των αποφάσεων των οικουμενικών και τοπικών συνόδων και εν συνεχεία έγινε αναπόσπαστο μέρος στην συνείδηση του σώματος της Εκκλησίας.

Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που αναφέρουν ότι η νηστεία μπορεί να δημιουργήσει στον ανθρώπινο οργανισμό προβλήματα υγείας. Αυτή η θέση είναι αναξιόπιστη, το μαρτυρεί και το αποδεικνύει άλλωστε η επιστήμη της ιατρικής, της διαιτολογίας, και όλες οι υπόλοιπες που ακολουθούν και έχουν σχέση με την υγιεινή διατροφή του ανθρώπου. Προ ημερών είχε δημοσιευτεί μια έρευνα σχετικά με την μακροζωία του ανθρώπου, μέσα στη σημερινή εποχή η οποία βρέθηκε τυχαία στα χέρια μου έκπληκτος παρατήρησα ότι την μεγαλύτερη ηλικία ζωής, την έχουν αφ’ ενός μεν οι πατέρες που μονάζουν και ζουν εις το περιβόλι της Παναγίας, δηλαδή στο Άγιον Όρος, αφ’ ετέρου δε οι γέροντες και μοναχές που ζουν στα μοναστήρια της ελληνικής επικράτειας. Το φαινόμενο αυτό δηλαδή της μακροζωίας των μοναχών, η επιστήμη της ιατρικής το επισημαίνει και το δικαιολογεί ως προς την διατροφή την οποία κάνουν. Θα πρέπει να αναφέρουμε ότι ο θεσμός της νηστείας της ορθοδόξου εκκλησίας,θεωρείται από τις επιστήμες ως ο κατ’εξοχήν υγιέστερος τρόπος διατροφής για τον οργανισμό του ανθρώπου. Εδώ μπορεί να παρατηρήσει κανείς με τι θεάρεστο, ορθόδοξο και χαρισματικό τρόπο, θέσπισαν επικύρωσαν και καθιέρωσαν οι Χρυσορήμονες πατέρες της Εκκλησίας μας, μέσω των οικουμενικών συνόδων, τον θεσμό της νηστείας.

Η νηστεία της Ορθοδόξου Εκκλησίας, ωφελεί την υπαρκτική προσωπικότητα του ανθρώπου τόσο σε σωματικό όσο και σε ψυχικό επίπεδο:

Α) Η νηστεία της Ορθοδόξου Εκκλησίας ωφελεί το σώμα, δίδει εις αυτό υγεία. Κατά την διάρκεια της νηστείας ξεκουράζονται όλα τα όργανα του ανθρώπινου σώματος, που επιβαρύνονται από κάποιες επιβλαβείς τροφές. Μέσω αυτή , ανανεώνουν τις δυνάμεις τους και μπορούν πλέον ,ανανεωμένα να συνεχίσουν με καλύτερους ρυθμούς την λειτουργία τους.

Β) Η νηστεία ωφελεί και την ψυχή του ανθρώπου. Συγκρατεί το σώμα από τις επιθυμίες του πνεύματος, όπως λέγει και ο απόστολος των εθνών Παύλος «Η σαρξ επιθυμεί κατά του πνεύματος». Η νηστεία κατευνάζει και καταστρέφει τις επιθυμίες της σάρκας, διότι δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο άνθρωπος απαρτίζεται από σάρκα και οστά κατά συνέπεια διέπεται από ανθρώπινες αδυναμίες.

Μια άλλη ωφέλεια της ψυχής από την νηστεία, είναι ότι το πνεύμα και το σώμα θωρακίζεται από τον μεγάλο εχθρό του κακού που είναι ο διάβολος. Δηλαδή δίνει στην ανθρώπινη προσωπικότητα την αυτοκυριαρχία, ισχυροποιεί την θέληση της και επιβάλλεται στον εαυτό της.

Το πώς πρέπει να νηστεύουμε θα πρέπει να γίνει κατανοητό στον κάθε ορθόδοξο άνθρωπο, ούτως ώστε να μην δημιουργούνται παρεξηγήσεις και ασυμφωνίες μέσα στο πλήρωμα της Εκκλησίας. Ο άνθρωπος είναι κατ’εικόνα Θεού πλασμένος, και δύναται στο καθ’ομοίωσιν. Το ανθρώπινο σώμα αποτελεί ναό του Αγίου Πνεύματος, για το λόγο αυτό θα πρέπει ο άνθρωπος να νηστεύει σύμφωνα με τις σωματικές του δυνάμεις.

Η νηστεία δεν αποτελεί και δεν θα πρέπει να είναι σωματοκτόνος, απεναντίας θα πρέπει να είναι παθοκτόνος. Επίσης επιβάλλεται να νηστεύουμε σύμφωνα με τις διατάξεις της Εκκλησίας. Η Εκκλησία είναι και αποτελεί το σώμα του Χριστού, ο ίδιος ο Χριστός παρατεινόμενος εις τους αιώνας. Κλείνοντας το άρθρο αυτό , σε τελική ανάλυση, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι η νηστεία στην Ορθόδοξη Εκκλησία, δεν αποτελεί τον αυτοσκοπό της σωτηρίας του ανθρώπου, αλλά το μέσον προς το σκοπό αυτό. Η νηστεία όπως τονίσαμε παραπάνω «κατευνάζει των παθών τα οιδήματα»

Εύχομαι, η νηστεία των Χριστουγέννων την οποία διανύουμε να μας ενδυναμώνει τόσο πνευματικά όσο και ψυχικά, ούτως ώστε να φτάσουμε στην ενσάρκωση του Θείου Λόγου με υγείαν πνευματική και σωματικήν. Να γεννηθεί και να αναγεννηθεί μέσα στην καρδιά και στην ψυχή μας ο Υιός του Θεού που έλαβε σάρκα ανθρώπινη, για να σώσει τον άνθρωπο από την αμαρτία.

ΔΙΑΚΟΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ

Πτυχιούχος της Θεολογικής Σχολής του Παν/μίου Αθηνών