Λόγος Μ. Παρασκευής στον Ι. Μ. Ν. Αγ. Μηνά Ηρακλείου. Του Αρχιμ. Μακαρίου Δουλουφάκη, Πρωτοσυγκέλλου Ι. Αρχιεπισκοπής Κρήτης

Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Για άλλη μια χρονιά ερχόμεθα να εορτάσομε την Σταυρική Θυσία του Κυρίου και Θεού μας. Η σημερινή ημέρα για την Ορθόδοξη Παράδοση παραμένει ανεπανάληπτος. Είναι η κορύφωση του Πάθους και του Μυστηρίου του Σταυρού, της Θείας οικονομίας, της απολυτρώσεως του ανθρωπίνου γένους «εκ της του Άδου τυρανίδος, εκ της αμαρτίας του πρωτοπλάστου Αδάμ».

Οι παραπάνω λέξεις- έννοιες, πάθος, μυστήριον, οικονομία, απολύτρωσις, Άδης, Πρωτόπλαστος κ.λ.π. ακούονται ξανά από τον άμβωνα της Εκκλησίας, από την μια, απλώς για να θυμίσουν στους επαΐοντας το Μυστήριον του Θείου Πάθους, την ωραιότητα της Εκκλησίας, τον Τίμιο Σταυρό, τον αγιασμό της Εκκλησίας, την δόξα των Αγγέλων, το τραύμα των δαιμόνων, την ξυλίνη λόγχη του θανάτου, το ζωομύριστον Ξύλον της ευσέβειας, και από την άλλη για τους εισερχόμενους στον, κατά το ανθρώπινο μέτρο δυνατόν, διαχρονικόν λόγο και Μυστήριο του Σταυρού που επί τόσους αιώνες φυλάσσεται ως ιερά παρακαταθήκη εντός της αγιάζουσας Εκκλησίας, τον Σταυρόν της Εκκλησίας εντός του κόσμου των μεταπτώσεων, του συρομένου συνεχώς για την αποφυγή κάθε σταυρού, έστω και μιας μικράς οδύνης.

Το Μυστήριον του Σταυρού της Εκκλησίας, το βίωμα του Θείου Πάθους για την Ανάσταση των πάντων όχι ως απρόσιτη θεολογική τύπωση, πολλώ μάλλον όχι ως λαογραφικός τύπος ,η καταφυγή της ανθρώπινης υποσυνείδητης εξάρτησης από ένα αναγκάζοντα «τρομερό θεό» ή την ικανοποίηση της θείας Δικαιοσύνης ενός απομακρυσμένου θεού των νεφελών και της εκδικήσεως. Ιδού, όμως ενώπιον μας ο Κύριος της Εκκλησίας. Ιδού! Ο Τίμιος Σταυρός Του! Ο τρόπος της εξαγοράς των εγωιστικών λογισμών και της αμαρτίας.

Ιδού! Υφίσταται τα κριτήρια των ισχυρών της εποχής Του, υπομένει τους εμπαιγμούς, τους εμπτυσμούς, τα ραπίσματα, τα κολαφίσματα, τας ύβρεις, τους γέλωτας, προπάντων δε τον Σταυρόν του Πάθους και της θυσίας για να θυσιαστεί για άλλη μια φορά στο δικό μας χρόνο το αναπολόγητο της ακαμψίας μας, αυτός ο «φοβερός Θεός».

Ο «φοβερός Θεός», ως άλλη τοτεμική δύναμη των κοσμικών εξουσιών και αναλήψεων εκλαμβανόμενος ως ο ανακόπτων την άλογη υλική ευημερία, το ίδιο συμφέρον της πρόσκαιρης διάρκειας για τούτο και φοβερός και όχι Σταυρωμένος Άρχων της Ειρήνης και της αγάπης, ο Κύριος της Εκκλησίας.

Η Εκκλησία παρά τις πολλές της θυσίες διετήρησε και διεφύλαξε μέσα από τους αιώνες τον λόγον τον του Σταυρού, την αιματηρή ανάβαση στο Γολγοθά του χρέους και της υπακοής. «Υμείς εστέ σώμα Χρίστου και μέλη εκ μέρους». Η Εκκλησία του Χριστού είναι το Σώμα του Χριστού. Δεν μετετράπη σε ανθρώπινη οργάνωση δεν κατέστη τόπος εδρασμού του ανθρωπίνου διακυμασμένου και πολλάκις ανώδυνου κατά τις περιστάσεις λόγου και τακτικής.

Αντιθέτως διεφύλαξε αναλλοίωτη και αλώβητη με κάθε μεγαλοπρέπεια και επιβλητικότητα την παράδοση των ημερών του Πάθους και της Αναστάσεως όχι απλώς τελούσα ακολουθίες αναμνήσεως γεγονότων του παρελθόντος, αλλά βιούσα ως μυστικόν Σώμα Χριστού σε κάθε Θεία Λειτουργία τους αναβαθμούς του Θείου Πάθους της Σταυρικής Θυσίας ώστε να ακούμε ότι και «Σήμερον, και όχι τότε μόνον, κρεμάται επί ξύλου».

Η γραπτή και άγραφος παράδοση της Εκκλησίας εάν συμπερασματικά παρουσιασθεί θα δούμε ακόμα και στα χρόνια του Βυζαντίου, ελάχιστες να είναι οι περίοδοι της ελευθερίας και της ανέσεως και από το φυλλομέτρημα της Εκκλησιαστικής Ιστορίας. Όλη η ζωή της Εκκλησίας είναι ένας Μεγάλος Σταυρός, ποτισμένος από το αίμα του Μαρτυρίου, ιερός θεσμός που συγκροτείται από τον Παράκλητο, την Βασιλεία του Χριστού «ης ουκ έσται τέλος».

Χιλιάδες Μαρτύρων που το αίμα τους γίνεται η βάση της Εκκλησίας και το Μαρτύριο του αίματος ακολουθεί το μαρτύριο της συνειδήσεως των Ασκητών και των Όσίων της, των πιστών αγωνιζομένων τέκνων Της μέχρι της σήμερον.

Εμείς τα παιδιά της Εκκλησίας, ξανά φέτος λιτανεύουμε τον Σταυρόν του Κυρίου «κομιζόμενοι το τέλος της πίστεως ημών εις σωτηρίαν ψυχών».

Σήμερα που η σταυρωμένη αγάπη της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας έρχεται να ξαναδοκιμαστεί με νέες θυσίες και μέσα από την Σταυρική θυσία Της να οδηγήσει στην οδό της σωτηρίας.

Η διαπίστωση εκ της μελέτης της ιστορίας για ένα μεγάλο Σταυρό του παρελθόντος είναι και γεγονός του σήμερα. Η Εκκλησία μας, η Μητέρα Ορθόδοξος Εκκλησία, ζει ένα Σταυρό σαν εκείνο των Νεομαρτύρων και Αγίων Ομολογητών της Πίστεως.

Όταν ένα μέλος του σώματος υποφέρει όλο το σώμα πονεί και οι διωγμοί, οι κολαφισμοί και οι μάστιγες, οι σταυροί οι μικροί και μεγάλοι των ομόδοξων Ορθοδόξων Βαλκανικών λαών γίνονται για όλο το σώμα της Ορθοδόξου Εκκλησίας, ένας μεγάλος βαρύς Σταυρός, πάθους και πένθους.

Μπροστά στην εύκολη παράδοση της Ιεράς Παραδόσεως της Εκκλησίας εκείνοι προτιμούν να σηκώσουν τον Σταυρόν της εμμονής και παραμονής εις «α έμαθον και εις α παρέλαβον».

Οι συγκλονιστικές κοσμοϊστορικές πολιτικο-κοινωνικές αλλαγές που έδωσαν την ευκαιρία πολλών εξόδων, τους ευρίσκει εντελώς γυμνούς και απροετοίμαστους και όμως αυτοί μένουν και υπομένουν το μαρτύριο των παθών. Αναμφιβόλως η κατάσταση επιδεινώθηκε και από την άμεση η έμμεση ανάμιξη ξένων προς αυτούς πολιτικό-θρησκευτικών δυνάμεων που προσπαθούν έως και αυτή την ώρα να επωφεληθούν με κάθε τρόπο την ασταθή και ρευστή κατάσταση των.

Ο Σταυρός των αδελφών μας και αυτό είναι που ενδιαφέρει και εμάς, είναι ο θρησκευτικός προσηλυτισμός του αναζωπυρωμένου θρησκευτικού φανατισμού της προβατοσχήμου Ουνίας, της σπιλώσεως κάθε έννοιας θρησκευτικής ελευθερίας και διαλόγου των λαών και των φυλών.

Είναι γνωστόν για την Ορθόδοξη Εκκλησία ότι η αλήθεια, η ελευθερία του πνεύματος των Ιερών Συνόδων και των Ιερών παρακαταθηκών είναι Σταυρός, για όσους εμμένουν εις αυτά. Δεν μας ξενίζουν οι μέθοδοι της αρπαγής των Ναών των Ορθοδόξων Ρώσων της Ουκρανίας από τους Ουνίτες ούτε ο ποταμός των δακρύων των Ορθοδόξων αδελφών μας, μήπως και στο παρελθόν με την δύναμη των ισχυρών δεν ξανάγιναν; Μα να: πιστέψαμε έστω αμυδρώς στην καταλλαγή των διαλόγων, στην άρση των αναθεμάτων στην ειρηνική συνύπαρξη όλων των λαών και φυλών. Φαίνεται όμως εκ των πραγμάτων ότι δεν μπορούμε να στηριζόμεθα σε άλλους παραμέτρους, αλλά όπως έδειξαν οι αδελφοί μας Βαλκάνιοι, μόνο στον ισχυρό ενωτικό ρόλο της Ορθοδόξου Εκκλησίας που καλείται σήμερα να παίξει, για την διάσωση της πολιτιστικής κληρονομιάς και φυσιογνωμίας των παιδιών Της.

Δεν επιθυμούμε τις ακρότητες και τις διαιρέσεις που δημιούργησε η επανεμφάνιση της Ουνίας με τις παράλογες διεκδικήσεις της, ούτε τις μεθόδους της Προτεσταντικής προπαγάνδας, των συγκεντρώσεων σε ανοικτά στάδια και της διανομής αναλόγων φυλλαδίων στις εν λόγω περιοχές, ούτε το σιωπηλό ξάπλωμα των παντός είδους πλοκάμων στην καρδιά του Σώματος της Ορθοδόξου Εκκλησίας, τα Ορθόδοξα Βαλκάνια.

Ζητούμε την ειρηνική παραμονή μας στον «κοινό Ευρωπαϊκό οίκο» με την δική μας Πίστη και αντίληψη για τη ζωή, με το βίωμα του δικού μας Ορθοδόξου ασκητικού τρόπου ζωής, με το βαρύ φορτίο του χρέους των αιώνων έναντι των πατέρων μας. Τούτο φαίνεται πολύ απλό σε όλους εμάς που ακόμα εδώ στην Ελλάδα, δεν μας ζητήθηκε να δώσουμε λόγο παρουσίας και τιμής.

Αυτό όμως, αδελφοί μου, το να μένεις στην αλήθεια είναι ένας σταυρός με το πέρασμα του από το Γολγοθά των αναβαθμών της Ορθοδόξου Πίστεως, που από την παράδοση Της ζητά φύλακας και μάρτυρας του ελευθέρου βιώματος Της. Τα παιδιά της Ορθοδόξου Εκκλησίας σήμερα με τα δυο τους χέρια αγκαλιάζουν τον σταυρόν του χρέους και πορεύονται την οδό που ο Κύριος περπάτησε για να φθάσει έως τα ταμεία του Άδου να νεκρώσει τον θάνατο και να αναστηθεί τη τρίτη ημέρα εκ των νεκρών. Πορευόμεθα την οδό του μαρτυρίου και ανερχόμεθα τις βαθμίδες του, προσδοκόντες την θέα του φωτός της Αναστάσεως. Δεν θελγόμεθα από το κάλλος των θεραπενίδων της Βασιλίσσης και Κυρίας, ούτε από την προσφορά των μυθικών των αγαθών.

Οι ιδανικές φωνές των προπατόρων μας είναι ισχυρότερες από τις προσφορές τους, και ας βγαίνουν μέσα από τα ερείπια και τους χορταριασμένους τείχους ιερών, από χιλιάδες σταυρούς Μαρτύρων, από τους υγρούς τάφους των. «Ω τάφος αθανασίας χωρίον! Ω τάφος αναστάσεως εγερτήριον! Ω τάφος εν ω ζωή φύεται πέρας ουκ έχουσα». Δεν θελγόμεθα από το κάλεσμα της έκχυσης των τρυφερών μελωδίων του κόσμου των θεραπαινίδων, αλλά έστω και εν σταυρώ μεταβαίνουμε εκ ταυ θανάτου εις την ζωήν των μυστικών ήχων του πόνου και της εμμονής των αυλών της Βασιλίσσης και Κυρίας, της Αγίας Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Αυτή είναι η εγγύηση της δικής μας αναστάσεως, το θεμέλιο του Χριστιανισμού. Αυτή είναι η παρηγοριά μας στη φθορά και στο θάνατο, στα πάθη και το σταυρό των καιρών. Είναι το ιστορικό γίγνεσθαι της Ρωμιοσύνης, το θριαμβευτικό πιστεύω ενός μοναδικού στην ιστορία της ανθρωπότητας γεγονότος, του Σταυρού και της Αναστάσεως της χαρμολύπης.

Η νίκη πάνω στο σταυρό της ήταν και θα είναι πάντοτε η μεγάλη στιγμή της ιστορίας, «ο ζηλευτός θρήνος μεστός αγάπης και μαρμαρυγής», η μεταμόρφωση του ανθρωπόμορφου κάλλους των θεραπαινίδων, στην στιλπνότητα της αυγής της ογδόης ημέρας.

Μέσα από το Σταυρό γευόμεθα το προμήνυμα της μετοχής στην Καινή ζωή της Αναστάσεως. Ο Σταυρός της Εκκλησίας είναι το χαρμόσυνο μήνυμα της Ελπίδος για την ανάσταση του Γένους, ο βράχος της Πίστεως που όσο κι αν φαντάζουν οι διαβεβαιώσεις και τα τερπνά των ισχυρών για τον δήθεν «επανευαγγελισμό μας» πάνω του συντρίβονται σαν κύματα που έρχονται και φεύγουν.

Το κοινό με μας ύδωρ του Άγιου Βαπτίσματος όλων των δεινώς χειμαζόμενων και σταυρωμένων Ορθοδόξων αδελφών μας, πριν λούσει την ψυχή και το σώμα κι αποτυπώσει μυστικά πάνω στους παλμούς της καρδιάς των δύο χιλιάδων χρόνων ιστορίας, σταυρώθηκε από τον ιερέα με τον τύπο του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού και συσταυρωθήκαμε και συνετάφημεν με τον Χριστόν. Αυτός ο θάνατος σημαίνει ότι δεν έχουμε δικαίωμα ση ζωή των νεκρών, στο χώρο του φόβου και της απελπισίας, αφού ο «παλαιός άνθρωπος συνεσταυρώθη», μεταβήκαμε «εκ του θανάτου εις την ζωήν», γίναμε «υιοί της Αναστάσεως». Ζούμε στο βίωμα της Εκκλησίας του «Χριστός Ανέστη», της Μίας Αγίας Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας.

Προσφέροντες απ’ την γωνία του κόσμου τούτου, την Ορθόδοξο Κρήτη, το θυμίαμα της αιωνίας ευγνωμοσύνης μπρος στον Σταυρό του Κυρίου, προσευχόμεθα για την Σταυρωμένη Ρωμιοσύνη το ιερό Της Κέντρο, το Φανάριον, που συγκεντρώνει τους καημούς και τους γενναίους θρήνους των οριζοντίων και καθέτων άκρων του Σταυρού. Συμμαρτυρούμε και συμπάσχουμε μετά των ιερών εστιών των Πρεσβυγενών Πατριαρχείων της Ανατολής και των νεωτέρων, των αξιοζήλευτων συνεχιστών της διδασκαλίας των Θεσ/κέων Κυρίλλου και Μεθοδίου.

Αφήνουμε τους πόθους της καρδίας να απαλύνουν τους θρόμβους του αίματος του αγκάθινου στεφάνου, τις διαιρέσεις και τα σχίσματα, την πρόκληση των καιρών.

Κατάντησε μέσα στην ιστορία κοινός τόπος, ότι ο Ορθόδοξος είναι ο σταυρωμένος άνθρωπος. Το οδυνηρό στις ημέρες μας ότι η Εκκλησία δεν διώκεται πια από την ειδωλολατρία, αλλά από τους ίδιους τους Χριστιανούς. Οι Χριστιανικοί λαοί φαίνεται ότι κουράστηκαν να σηκώνουν το σταυρό, ξαναγυρίζουν στο μεσαίωνα. Ο Σταυρωμένος όμως Ορθόδοξος δεν γνώρισε μεσαίωνα και καλείται να αντιμετωπίσει τις νέες θλιβερές περιπέτειες. Καλείται να δώσει το μήνυμα της αναστημένης Ορθοδοξίας, στο σχηματιζόμενο Ευρωπαϊκό στίβο.

Η σταυρωμένη ανά τον κόσμον Ορθόδοξος Εκκλησία ως η όρνις «η επισυνάγουσα τα νοσσία εαυτής υπό τας πτέρυγας αυτής» ως ασπίς και ακρίτας για την αντιμετώπιση των διαφόρων τόξων που συνορεύουν μαζί Της.

Στους ιερούς αυτούς αγώνες πάντα είχαμε βοηθό και προστάτη τον Τίμιο Σταυρό του Κυρίου και πάλιν Αυτού την προστασία επικαλούμεθα την ιερά αυτή στιγμή. Υψώνουμε την χάρη Του και τα χέρια μας ενώνονται μυστικά με την αφή των αγίων χειρών: Πατριαρχών και Αυτοκρατόρων, Μαρτύρων και Ομολογητών της Πίστεως που ήξεραν να υψώνουν και να προβάλουν στις δύσκολες ώρες του Γένους την χάρη του Τιμίου Σταυρού, το καύχημα της Εκκλησίας.

Μέσα από την χάρη Σου, που ευλόγησες και ευλογείς τον πιστό λαό μας βλέπουμε την Ανάσταση και παύεται ο οδυρμός των δακρύων. Ω Τίμιον Ξύλον ! Ω ήλεκτρον τιμαλφές, θησαύρισμα της Πίστεως! Δέξου την ικεσίαν του λαού σου, μετάβαλε τον θρήνον εις χαράν, την νύκτα των παθών μας εις αναψυχήν. Δέξου τις κατανυκτικές ψαλμωδίες μας, το θυμίαμα της προσευχής, την νηστεία, την φτωχή αγιοσύνη μας, το βάρος των αμαρτιών μας, για να βρούμε το έλεος και την αγάπη του Θεού.

Εν άκρα συγκινήσει σε κατασπαζόμεθα, ζητούντες πάντοτε να ευρισκόμεθα όχι υπό την σκιά, ούτε παρά τω Σταυρώ, αλλ’ εν τω Σταυρώ. Αυτό μας εκληροδότησε το κήρυγμα τον Αποστόλων, η παράδοση των Προφητών, η Θεία Λατρεία μας, η άχραντη εικονογραφία, το κερί και το πρόσφορο οι Μάρτυρες και οι Όσιοι, αυτοί που αγωνίστηκαν και έδωσαν με το δικό τους σταυρό, το πολίτευμα της Εκκλησίας, τον Τίμιο και Ζωοποιό Σταυρό.

Οι μυστικοί Σου παλμοί σήμερα αντηχούν στις καρδιές μας και η τραγωδία των Ορθοδόξων που αγωνίζονται να κρατήσουν το πολίτευμα σου, γίνεται ένα ιερό δράμα που ο Ουρανός καταγράφει για να χαρίσει πάλι στην Εκκλησία νέες βάσεις. Δεν φοβούμεθα, γνωρίζουμε ότι οι καλύτερες και ενδοξότερες σελίδες της ιστορίας της Εκκλησίας ήταν οι ήμερες των διωγμών. Δεν μας τρομάζουν οι αριθμοί των πολλών. Μη ρωτάτε πόσοι είμαστε, αλλά ποιοί είμαστε.

«Ο Σταυρός σου Κύριε ζωή και ανάστασις υπάρχει τω λαώ σου και επ’ αυτώ πεπειθότες σε τον Αναστάντα Θεόν ημών υμνούμεν ελέησον ημάς».

(Έγινε στον Ι. Μ. Ν. Αγίου Μηνά Ηρακλείου την Μ. Παρασκευή, μετά την Αποκαθήλωση, το έτος 1993)