Αγ. Φιλοθέη- Επιστροφή- Εθνοσύνη. Του Αρχιμ. Μακαρίου Δουλουφάκη, Πρωτοσυγκέλλου Ι. Αρχιεπισκοπής Κρήτης. (1995)

Αγ. Φιλοθέη- Επιστροφή- Εθνοσύνη

Λάμπει και ευφραίνεται σήμερον η Εκκλησία για την εορτή μιας ηρωικής ψυχής, της Οσίας Μητρός Αγίας Φιλοθέης της Αθηναίας την οποία η Πόλις του Ηρακλείου την τιμά με αφιερωμένο σ’ αυτήν, ενός κλίτους, του Ιερού Ναού της Παναγίας του Μασταμπά.

Η θεοχαριτωμένη αυτή κόρη προερχόμενη από πλούσια και ευκατάστατη οικογένεια, μετά 10 χρόνια χηρείας και μετά τον θάνατο των γονέων της, εδαπάνησε όλο τον πλούτο της στο κτήσιμο Ιερών Μονών, γιγνόμενη η ίδια μοναχή.

Εκτός της μοναχικής και ασκητικής ζωής της, έδρασε και στο έργο της φιλανθρωπίας, κτίζοντας οίκους φιλανθρωπίας, στο χώρο των σημερινών Πατησίων των Αθηνών, στην Καλογρέζα, για τους ανήμπορους και τους φτωχούς, ακόμα και το πηγάδι του Μετοχίου που είχε στην περιοχή «Ψυχικό» της Αθήνας, για την ύδρευση των διερχομένων, όπου απ’ αυτό το ψυχικό, απ’ αυτή την προσφορά, πήρε η περιοχή μέχρι σήμερα το όνομα «Ψυχικό».

Απέκτησε πολλά πνευματικά παιδιά, έκαμε μοναχές τις υπηρέτριες της οικογένειας της, μερίμνησε για τους αρρώστους. Από τα Μοναστήρια που έκτισε, έστελνε φιλανθρωπία στους έχοντας ανάγκη. Η ίδια επεσκέπτετο ασθενείς και ορφανά και κατέστη για τους χρόνους και δύσκολους καιρούς της τότε τουρκοκρατούμενης Αθήνας, η προστάτις και οδηγός πολλών ανθρώπων, πηγή πολύρρυτος ελέους, για τους υπόδουλους Ρωμιούς, μέχρι και δάσκαλος της Ελληνικής γλώσσας, αναλλώσασα κυριολεκτικώς και τα ελάχιστα αγαθά της πατρικής περιουσίας, ακόμα δε και τα εκ των κόπων της υφαντικής των μοναζουσών, αγαθά, για την ανακούφιση του υπόδουλου πληθυσμού των Αθηνών.

Βεβαίως η φιλανθρωπία ήταν ένας εκ των κυριοτέρων στόχων της Αγίας Φιλοθέης, σε εποχή τουρκικής κατοχής, μη υπαρχόντων νοσοκομείων, πτωχοκομείων, γηροκομείων, αλλά καθώς επισημαίνει ο καθηγητής Παν/μίου Αθηνών, Ν. Τωμαδάκης: «πέραν της καθοσιώσεως της στον ενάρετο μοναχικό βίο, πέραν της διοργανώσεως πολυπλεύρου φιλανθρωπικού έργου για την περίθαλψη του πόνου των πτωχών και των ασθενών, αξίζει να τονισθεί η από μέρους της Αγίας Φιλοθέης, διοργάνωση σχολείων για την διατήρηση των γραμμάτων και η προστασία νέων κοριτσιών των Αθηνών από το αίσχος του εξισλαμισμού διά του οποίου θα εχάνετο ανεπιστρεπτί γι’ αυτές, η εθνική συνείδηση».

Η αλλαξοθρησκεία τα χρόνια εκείνα γινόταν είτε διά της βίας, είτε για τα απλά νέα κορίτσια των Αθηνών, εξ ανάγκης να εργαστούν σε τουρκικά σπίτια και κτήματα, για να εξασφαλίσουν τα αναγκαία της ζωής. Επί πλέον συντελούσε η αμάθεια, η πίεση, οι ποικίλες ανάγκες, τις νέες κόρες στην αλλαξοπιστία και στην συνέχεια, μοιραία στο χάσιμο της εθνικής συνείδησης.

Η Αγία Φιλοθέη με τα μοναστήρια της, με την συντήρηση σχολείων, με τα πλούτη της οικογένειας της ή ακόμα με την φυγάδευση, την απόκρυψη των νέων κοριτσιών από τις αλλότριες θελήσεις των κατακτηθέντων Τούρκων, αλλά προπάντων με το παράδειγμά της, εστήριξε συνειδήσεις από τον τρόμο της μάχαιρας του Ισλάμ, μετατρέποντάς τον με τις θαρραλέες ενέργειες της, σε πνεύμα πίστεως και θυσίας προς χάριν του Γένους και της Ορθοδοξίας.

Έγινε η Μάνα της καταφυγής, της προστασίας των νέων γυναικών στα σκοτεινά εκείνα χρόνια, το σύμβολο της ελπίδος για τους υπόδουλους, η οραματίστρια της ελευθερίας από την κτηνώδη βία, το σημείο της αναφοράς της αναγεννήσεως του Γένους, η παρηγοριά, το στολίδι των Ρωμιών της Αθήνας, που την εύρισκαν να τρέχει από την μια μεριά της Αθήνας ως την άλλη, ασθενούσα μετά των ασθενούντων, κλαίουσα μετά των κλαιόντων, μια πλούσια κυρία και αρχόντισσα, φτωχή μέσα στα φτωχοκομεία παλεύοντας εναντίον της αθλιότητας, με μόνη περιουσία το φτωχό ράσο της και έμβλημά της τον Τίμιο Σταυρό του μοναχικού της σχήματος.

Αποτέλεσμα της όλης δραστηριότητας της, της Αγίας Μητέρας του Αθηναϊκού Ελληνισμού, υπήρξε ο μαρτυρικός θάνατος μετά από άγριο ξυλοδαρμό των φανατισμένων οπαδών της σκοτεινής ημισελήνου, παραδώσασα την μακαρία ψυχή της, εν τελεία πτωχεία και μαρτυρικώ θανάτω για την αγάπη του Χριστού και των συμπατριωτών της.

Μεγαλύτερα γι΄ αυτήν, από τα πλούτη της ή από ένα ενδεχόμενο συμβιβασμό με τους τότε εξουσιαστές της Αθήνας, υπήρξαν τα λόγια του ευαγγελιστού της Αγάπης στην καρδία της: «μείζονα ταύτης αγάπην ουδείς έχει, ίνα τις την ψυχήν αυτού θη υπέρ των φίλων αυτού».

Ανάλωσε την περιουσία της υπέρ των αδελφών της και των ιδεωδών του γένους σ’ αντίθεση με τον άσωτο της παραβολής που αφού πήρε όπως ακούσαμε στο σημερινό ευαγγελικό ανάγνωσμα, το μερδικό του από την πατρική κληρονομία «διεσκόρπισε την ουσίαν αυτού, ζων ασώτως….δαπανήσαντος, μάλιστα, τα πάντα».

Είναι όμως χαρακτηριστικό της Ορθόδοξης πνευματολογίας, ότι η ανθρώπινη φύση «ει και στίγματα φέρει πταισμάτων» είναι εικόνα του Θεού.

Όταν λοιπόν φυσήξει ο άνεμος της Αγάπης του Θεού παίρνοντας την σκόνη που σκεπάζει αυτήν την εικόνα, τότε το άγκιστρο της σωτηρίας του Ουρανού, αρπάζει έστω μέσω ενός λογισμού μετανοίας, αρπάζει – ανασύρει την ύπαρξη ολόκληρη και έρχεται η περιπόθητη επιστροφή. Στην Αγία Φιλοθέη ήταν δώρο εξ αρχής, στον άσωτο της περικοπής μετά από την πείνα και την δίψα της εξορίας, για να φωνάξει τραγικά ο ταλαίπωρος χωϊκός λογισμός «επιστρέφω».

«Αναστάς πορεύσομαι προς τον Πατέρα μου» και θα του πει στην συνέχεια «Πάτερ ήμαρτον εις τον Ουρανόν και ενώπιον σου».

Η εμμονή της Αγίας Φιλοθέης στην διατήρηση της Εκκλησιαστικής και Εθνικής αυτοσυνειδησίας και η επιστροφή του ασώτου στον οίκο του πατέρα, είναι καταστάσεις όπου στις δικές μας ημέρες προβάλλουν ως επιτακτική ανάγκη για την αναζήτηση των χαμένων, της επιστροφής, στις μέχρι πρότινος εμπαιζόμενες από τους «φωτισμένους» από τους «μακράν της οικίας», των αληθινών αναγκών, θλίψεων και αναζητήσεων του λαού, ηθικές αξίες και εθνικές αρχές, αυτές για τις οποίες αγωνίστηκε μέχρι αίματος η Αγία Φιλοθέη και που σήμερα στην γιορτή της, ως Εκκλησία Χριστού, ξαναφέρομε ενώπιον πάντων και προβάλλομε για άλλη μια φορά.

Τις προβάλλομε ως αντίδοτο στον κάθε φανατισμό και την νεοελληνική σκληροκαρδία, ως έξοδο από το δράμα, ως δρόσο για τη χαμένη Εθνοσύνη μας.!

Τις προβάλλουμε στους κρατούντας τις τύχες αυτού του κόσμου, στους εκλεγμένους του λαού κάθε πολιτικού χρώματος και ιδεολογίας, κάθε μορφής εξουσίας ως μέσο διακονίας, ανακούφισης, μα προπαντός ως υλικό για την πραγμάτωση της αναζήτησης, της αληθινής δικαιοσύνης και του νέου οράματος για τις κουρασμένες ψυχές των ανθρώπων.

Η Εκκλησία έχει να δώσει για άλλη μια φορά από τους θησαυρούς των παρακαταθηκών της στο Γένος, που τώρα πάσχει από την έλλειψη οράματος. Ιδού σήμερον ένα παράδειγμα εμπρός μας, μια Αγία Μητέρα της Εκκλησίας, Φιλοθέη η Αθηναία.

Η Εκκλησία δεν είναι ιδεολογικό σύστημα, είναι σαρκωμένο βίωμα. Η Εκκλησία έχει βιώματα, έχει Αγίους. Η Εκκλησία δεν είναι μια χαρά στις χαρές ή μια άλλη μόνο χαρά, είναι χαρά εν τη χάριτι. Αυτή η χάρις που σκέπασε το υπόδουλο Γένος, σκουπίζοντας τον ιδρώτα και το αίμα της αγωνίας της λευτεριάς, με το τριμμένο ράσο του ιερέα και με το σχήμα των μοναχών, στερεώνοντας συνειδήσεις.

Η Εκκλησία ήταν και θα είναι η αδιάλειπτη επίκληση των απελπισμένων Ρωμιών. Η Εκκλησία είναι η οικία του πατρός και μακριά απ’ Αυτήν υπάρχει ο «ισχυρός λιμός», η πείνα του ασώτου, τα ξυλοκέρατα των ιδεών, που όπου έγινε απόπειρα εφαρμογής των χωριστά από την χάρη της μοναδικότητας κάθε ύπαρξης, εχύθησαν ποταμοί αιμάτων που έμειναν στα χαρτιά, σαν θλιβερά ανάμνηση και ντροπή για την παγκόσμια ιστορία της ανθρωπότητος.

Αναστάντες λοιπόν αδελφοί ας πορευθούμε χωρίς αμφιβολίες στην χαρά της χάριτος, της οικίας του Πατρός.

Ας ομολογήσουμε συγχρόνως, εμπρός στην ηρωίδα της Μάνας του Αθηναϊκού λαού, την Αγία Φιλοθέη, ότι δεν έχουν στα δάκτυλα των χειρών μας, το δακτυλίδι της υιοθεσίας και άκοσμα όπως είναι πρέπει να κινηθούν προς την επιστροφή.

Ας ομολογήσουμε με ειλικρίνεια τη γύμνια μας από το κουρέλιασμα των χιτώνων μας που πρέπει να ανταλλάξουμε με την «στολήν την πρώτην» που φόρεσε ο πατέρας στον άσωτο υιό μετά την επιστροφή.

Ας μετρήσουμε με βλέμμα καθαρό την απόσταση μας από το σπίτι Του και ας φθάσουμε τουλάχιστον μέχρι το πρώτο σκαλί της βαθμίδος Του.

Ας δούμε τις πληγές των ποδών μας πορευόμενοι πάνω στα αγκάθια και τις πέτρες της εξορίας, αλλάζοντας την πορεία «των ωραίων ποδών των ευαγγελιζομένων ειρήνην, των ευαγγελιζομένων τα αγαθά».

Ας ακούσουμε τους κτύπους της καρδιάς μας προσκολλημένους εις «χώραν μακράν», στην Αιγυπτία των λογισμών, διασκορπίζοντες την «ουσίαν» του πατρός.

Μια πελώρια μοναξιά τελικά, η έρημος των λογισμών που σ’ αυτήν «ουδείς εδίδου αυτώ», δεν υπάρχει κανείς, η παρακοή της πτώσεως, η περιπέτεια του Αδαμιαίου πταίσματος που ξαφνικά ακούεται η φωνή του Θεού και ο άνθρωπος κρύβεται. Είναι η τύψη της έξωσης εκ των μισθίων και η αμεθεξία από τα περισσεύματα των αγαθών που δεν τελειώνουν, ενώ «εγώ λιμώ (πείνα) απόλλυμαι».

Ερωτά η φωνή του Θεού τον αδελφοκτόνο Κάιν: «που είναι ο αδελφός σου;» και γεμάτος από συμπλέγματα ενοχής δεν ευρίσκει την δύναμη της επιστροφής «εις εαυτόν», δεν εξαγορεύεται το ανόμημα, αλλά απαντά στον παντογνώστη Θεό: «Μήπως είμαι φύλακας του αδελφού μου;»

Απώθηση στο υποσυνείδητο, δεν ομολογεί το «ήμαρτον». Διαλέγει την εξορία «στένων και τρέμων επί της γης». Αποφεύγει κάθε κοινωνία, ζει την αδυσώπητη αποκάλυψη σ’ αυτόν του φορτίου της μοναξιάς.

«Πάτερ ήμαρτον». Πάτερ αμαρτάνουμε στην μοναξιά μας, αυτοεξόριστοι από την έλλειψη της χάριτος του Οίκου Σου. Πάτερ αμαρτάνουμε γιατί γίναμε παίγνια ενός απατηλού ψευτομοντερνισμού, που αποστεώνει κάθε τι και που σιγά – σιγά προχωρεί στην αμεθεξία από τη μετοχή των προσώπων και των αιωνίων αξιών του Ευαγγελικού Σου Νόμου.

Πάτερ αμαρτάνουμε να λέμε ότι η Εκκλησία δυναστεύει τη ζωή των νεοελλήνων, καθώς δηλώθηκε πρόσφατα από επίσημα χείλη.

Πάτερ αμαρτάνουμε δηλώνοντας σήμερα ότι πρέπει να «μειώσουμε τα μαθήματα των θρησκευτικών» για να ξεφύγουμε από το «κακό και τη δυναστεία της Εκκλησίας», έτσι γράφτηκε πρόσφατα.!

Πάτερ αμαρτάνουμε από τον εγκλωβισμό μας σ’ ένα στείρο γραικυλισμό ενός νεοελληνικού θρήνου, του θρήνου των πολυαρίθμων θυμάτων της μοναξιάς, των ναρκωτικών, του μίσους και του βολέματος.

Πάτερ, Πάτερ «ήμαρτον εις τον Ουρανόν και ενώπιόν σου ουκέτι ειμί άξιος κληθήναι υιός σου».

Αγαπητοί μου,

Αυτές οι ασύντακτες πικρές διαπιστώσεις είναι μια ομολογία ανυπέρβλητων δυσκολιών ενώπιον του Θεού και των ιδεωδών, είναι μια ομολογία ενώπιον των πόνων, του μαρτυρίου και των βιωμάτων της Αγίας Φιλοθέης. Σήμερον γίνεται ένα ζωντανό ερωτηματολόγιο, της ανίατης εξορίας μας από την διαχρονική παράδοση του Γένους και της Ορθοδοξίας. Ενώπιον μιας γυναίκας ηρωίδας, ζώντος συμβόλου πράξεων, ενώπιον μιας Αγίας Μάνας του λαού.

Είναι η ανάλογη στις ημέρες μας «μπάτουσκα», η γιαγιά της Ορθοδόξου Σλαβικής επικράτειας που κι αυτή σε κρίσιμους καιρούς, πολυχρονίου αθεΐας, εκράτησε την πίστη και την ελπίδα. Αυτές οι απλές γυναίκες του λαού που ιερουργούσαν μυστικά, μουρμουρίζοντας την Ανάσταση, μέσα στο πένθος και το φόβο και δίκαια τώρα σε κεντρική πλατεία της Μόσχας, θα μνημονεύσουν το πρόσωπό της.

Είναι η «μπάτουσκα» των Βαλκανίων που προπέμπει στους Ουρανούς νέους μάρτυρες, τα παιδιά της, μέσα στις φλόγες του πολέμου και μέσα στο «πείσμα» να ζήσουμε, να υπάρξουμε και εμείς ως Ορθόδοξο Γένος, με ίσα δικαιώματα, στην μονομερή, ατομιστική και υλόφρονα διάθεση των εχόντων τον διασκορπισμό, την αφθονία της δύναμης.

Θέλουμε να ζήσουμε μαζί με τους άλλους λαούς χωρίς πολέμους, ορφάνεια και χηρεία, θα έλεγε σήμερα μια Ορθόδοξη Σερβίδα Μάνα σ’ αυτούς που ενσπείρουν το διχασμό και τον πόνο.

Αυτές είναι η συνέχεια της Αγίας Φιλοθέης, οι κρατούσες το κανδήλι άσβηστο, τον πρωταγωνιστικό ρόλο, απέναντι στον εχθρό της μισαλλοδοξίας και του φανατισμού.

Αυτές που μυστικά υφαίνουν τον ύμνο των θλιμμένων για την Βασιλεία των Ουρανών, τον ύμνο των ηρώων, στον αργαλειό της πρωτομάρτυρος Ορθοδοξίας.

Αυτές που σήμερα θρηνούν τα σπλάγχνα τους, γιατί απλούστατα ζήτησαν την ετερότητά τους, το δικό τους τρόπο ζωής, την διατήρηση των ιδεωδών της ταυτότητάς των.

Ξέρουν ότι η απομάκρυνση από την Αγιάζουσα ορθόδοξη παράδοση είναι θάνατος, αφαίρεση κάθε στηρίγματος, εξορία, εξολόθρευση.

Γι’ αυτό στην σύγχρονη μαζοποίηση γίνεται ολοφάνερο ότι δεν έχουμε άλλο τόπο παρά τον Οίκο του Πατρός, την επιστροφή στις ρίζες, στις Ιερές Παραδόσεις του Γένους.

Η απογοητευτική εκκοσμίκευση, η αλλοτρίωση, έχουν δυστυχώς κλονίσει το ψυχικό και εθνικό υπόβαθρό μας.

Αν το νέο Ελληνικό Κράτος θέλει να ζήσει πρέπει να δώσει μαζί με τα κατά πνεύμα αδελφά Έθνη, το νέο όραμα στους αναμένοντες, ημετέρους και ξένους.

Η απομάκρυνση του Γένους από την εθιμική θολερή θρησκευτικότητα και τις αναιμικές αναφορές στις αξίες της Ορθοδοξίας, ή εθιμοτυπική, απλή υιοθεσία ιστορικών γεγονότων του παρελθόντος, θα του επιτρέψει να αυτοεκφραστεί μέσα από την Αγία Πίστη, του Θεού της Αγίας Φιλοθέης, χωρίς καμιά συμπληρωματικότητα άλλων πολιτισμών, κατά πάντα αξιοσέβαστων στο υπάρχον στερέωμα της γης.

Ιδιαιτέρως η Αθήνα μέσα από το φωτεινό παράδειγμα της Μητρός της, Αγίας Φιλοθέης, η Αθήνα, το διοικητικό κέντρο, κόβοντας το ψωμί και τις δυνατότητές της, δίκαια προς όλα τα παιδιά του Γένους, πριν η περιφέρεια ζητήσει ευθύνες από τον υπερσυγκεντρωτισμό του Αθηνοκεντρικού Κράτους της θλίψεως και της αποπροσωποιήσεως, με τραγικές συνέπειες για την ιστορία και το μέλλον της πατρίδος, θα ανακουφίσει στο παρόν και θα διαγράψει μια πορεία για το αύριο.

 

(Έγινε στον Ι. Ν. Παναγίας Μασταμπά Ηρακλείου, εορτή της Αγίας Φιλοθέης, Κυριακή του Ασώτου του έτους 1995)